Het korte antwoord
Een bovenwoning renoveren lukt het best als u drie dingen vooraf regelt: hoe het materiaal via de trap boven komt, wat de houten vloer kan dragen en hoe het geluid naar de onderburen beperkt blijft. Daarna volgen de afspraken met de VvE over leidingen, vloer en werktijden. Hoe een complete renovatie van een appartement verloopt, leest u hier per stap.
Wat is een bovenwoning, en wat maakt renoveren anders?
Een bovenwoning is een woning op een of meer verdiepingen boven een andere woning, met een eigen voordeur aan de straat of een eigen trap vanaf het trappenhuis. In Amsterdam gaat het vaak om panden van rond 1900, waar het huis per verdieping is verdeeld. De bovenste woning loopt soms door tot onder het dak, met een zolder of een dakterras erbij.
Het werk zelf is hetzelfde als in elke andere woning: slopen, leidingen, elektra, stucwerk, vloeren, badkamer en keuken. Het verschil zit in de omstandigheden. Er is geen lift en vaak een steile trap. De vloer is meestal een houten balklaag, geen beton. Onder u woont iemand die elke voetstap en elke boor hoort. En omdat het pand is gesplitst, heeft u met een VvE te maken, ook als die alleen uit u en de onderburen bestaat.
Wie deze vier punten vooraf in het plan zet, voorkomt de meeste problemen. Wie ze pas tijdens de bouw tegenkomt, merkt dat aan vertraging, een boze buurman of een vloer die anders reageert dan gedacht.
Wat ziet een vakman bij de opname van een bovenwoning?
Bij een bovenwoning kijkt een vakman niet alleen naar de kamers die aan de beurt zijn. Hij kijkt naar de weg ernaartoe, naar wat er onder de vloer zit en naar de plek waar de leidingen naar beneden gaan. Bij MA Layan doet de eigenaar de opname zelf, bij u thuis. Dit zijn de punten die bij een bovenwoning het vaakst het plan bepalen.
| Wat hij bekijkt | Waarom het telt | Wat het voor uw plan betekent |
|---|---|---|
| De trap en de draai | Alles moet erlangs, naar boven en naar beneden | Maat van tegels, bad, douchewand en platen |
| Of de vloer veert of afloopt | Een houten balklaag kan doorbuigen of verzakt zijn | Soms eerst versterken of vlak maken |
| Waar de standleiding zit | De afvoer van badkamer en keuken gaat daarheen | Waar badkamer en keuken kunnen komen |
| De staat van de elektra | In oude panden is de bedrading vaak niet meer van deze tijd | Of de elektra mee moet in de renovatie |
| Plafonds en lijstwerk | Oude plafonds zijn soms los of gescheurd | Herstellen, vervangen of een nieuw plafond eronder |
| Het dak en de zolder | In de bovenste woning zit het dak vlak boven u | Lekkage, isolatie en wat er met de zolder kan |
| De ventilatie | Badkamer en keuken moeten hun lucht kwijt | Waar een afvoer naar buiten kan, en of de VvE moet meebeslissen |
Neem voor de opname mee wat u al heeft: de splitsingsakte, oude tekeningen als die er zijn, en een lijstje met wat u wilt. Na de opname krijgt u een offerte per onderdeel. Zo ziet u wat de trap, de vloer en de leidingen in uw situatie vragen.
Hoe komt alles boven via de trap?
In veel Amsterdamse bovenwoningen begint de woning bij de voordeur op straat, met een lange, steile trap naar boven. Dat is uw eigen opgang, maar het blijft de enige weg naar binnen. Elk materiaal gaat erlangs naar boven en elke zak puin gaat erlangs naar beneden. Bij een complete renovatie is dat een flinke hoeveelheid.
Het smalste punt is bijna nooit de rechte trap. Het is de draai, de deur bovenaan of de gang erachter. Meet daar, en doe dat voordat u in de showroom kiest. Een grote tegel, een ligbad of een stenen keukenblad kan prachtig zijn, maar moet ook de bocht om. Wat er meestal knelt en wat dan wel werkt, staat uitgewerkt in renoveren in een appartement zonder lift.
- Bescherm de trap. Een oude houten trap beschadigt snel als er dagenlang zwaar materiaal overheen gaat. Laat treden, leuning en hoeken afdekken.
- Denk aan de trap zelf. Is hij versleten of wilt u hem opknappen, plan dat dan aan het eind, als het zware sjouwwerk voorbij is.
- Opslag boven. Alles moet binnen zijn voordat er gesloopt wordt. Zoek vooraf een kamer of hoek waar het materiaal kan staan, uit de looproute.
Wat kan de houten vloer van een bovenwoning dragen?
Een houten balklaag is een vloer van houten balken die van muur naar muur lopen, met planken erop. In oude Amsterdamse panden is dat de standaard. Zo’n vloer is sterk genoeg voor gewoon wonen, maar hij reageert anders op een renovatie dan beton. Hij veert een beetje, hij kan in de loop van de jaren zijn gaan hangen, en hij heeft zijn grenzen als er veel gewicht op één plek komt.
Dat speelt vooral bij drie onderdelen. Een nieuwe badkamer met een dekvloer, tegels en een inloopdouche is zwaarder dan de oude. Een vrijstaand bad vol water weegt veel op een klein oppervlak. En een vloer die u vlak wilt hebben voor grote tegels of een visgraatvloer, vraagt soms eerst herstel van de balken eronder. Of uw vloer dat aankan en wat er nodig is, laat u een constructeur beoordelen. Zelf rekenen aan balkmaten doet u niet.
Wat er in een badkamer op hout bij komt kijken, leest u in een badkamer op een houten balklaag. Moet de balklaag zelf sterker worden, dan staat de aanpak in een houten balklaag versterken.
“In een bovenwoning begin je onder de vloer. Wat daar zit, bepaalt wat er bovenop kan.”
Hoe voorkomt u geluidsoverlast voor de onderburen?
Een houten vloer geeft geluid goed door. Dat geldt voor de verbouwing zelf, maar ook voor daarna. Wie in een bovenwoning een oude vloer met tapijt vervangt door een harde vloer, merkt dat de onderburen ineens elke stap horen. Veel VvE’s hebben daar regels over, en die staan in de splitsingsakte, het reglement of een besluit van de vergadering.
Een goede vloeropbouw helpt. Daarbij komt de nieuwe vloer niet direct op de balken, maar op een laag die het contactgeluid dempt, en raakt de vloer de muren niet hard. Welke opbouw past, hangt af van de vloer die u kiest en de eis die in uw gebouw geldt. Het artikel over geluidsisolatie van een vloer in een appartement gaat daar dieper op in.
- Tijdens het werk. Slopen, boren en zagen zijn op een houten vloer beneden goed te horen. Vertel de onderburen vooraf welke dagen het luidst worden.
- Na het werk. Een harde vloer zonder goede ondervloer geeft jaren ergernis. Kies de opbouw voordat u de vloer kiest.
- Leidingen. Ook een afvoer die tegen een balk aan ligt, kan geluid naar beneden brengen. Laat leidingen los van de balken bevestigen waar het kan.
Waar mogen badkamer en keuken in een bovenwoning komen?
In een bovenwoning ligt de plek van de badkamer en de keuken vaak half vast. De afvoer moet naar de standleiding, de gedeelde verticale leiding die door het pand naar beneden loopt. Hoe verder u van die leiding af gaat, hoe meer verval de afvoer nodig heeft, en in een houten vloer is daar niet altijd ruimte voor. Een badkamer een paar meter verplaatsen kan, maar het vraagt dat de afvoer door of over de balken een goede route vindt.
Verplaatst u de badkamer boven de woonkamer van de onderburen, dan komt er nog iets bij: bij een lekkage zitten zij als eerste met de schade. Veel VvE’s willen daarom weten hoe de badkamer waterdicht wordt gemaakt. Wat u daarvoor bij de VvE regelt, staat in VvE-toestemming voor een nieuwe badkamer. Op een badkamer van MA Layan zit 5 jaar garantie op tegelwerk en waterdichtheid.
Voor de keuken geldt hetzelfde verhaal, met de afzuiging erbij. Een afzuigkap die naar buiten afvoert, gaat door de gevel of het dak. Dat zijn bijna altijd gemeenschappelijke delen, dus daar beslist de VvE over mee.
Wat regelt u met de VvE bij een bovenwoning renoveren?
Veel bovenwoningen zitten in een kleine VvE van twee of drie eigenaren. Dat voelt informeel, maar de regels in de splitsingsakte gelden net zo goed. Lees eerst wat van u is en wat van iedereen samen. Hoe u de akte en het reglement leest, staat in de splitsingsakte lezen voor een verbouwing.
| Onderdeel | Meestal van | Wat u doet |
|---|---|---|
| Binnenwanden die niet dragen | U | Zelf beslissen, binnen de regels van het reglement |
| Dragende muren en balklaag | Vaak de VvE | Constructeur laten kijken en toestemming vragen |
| Standleiding en gedeelde afvoer | Vaak de VvE | Aansluiting met de VvE afstemmen |
| Gevel, kozijnen en dak | Vaak de VvE | Toestemming vragen, en kijken of een vergunning nodig is |
| Vloerafwerking | U, met regels over geluid | De eis in het reglement opzoeken |
Deze tabel is een leeshulp, geen uitspraak over uw gebouw. Elke akte is anders, en bij twijfel vraagt u het na bij de beheerder of laat u zich adviseren. Leg afspraken met de andere eigenaren op papier vast, ook als u goed met elkaar omgaat. Dat helpt als er later iemand verhuist.
In welke volgorde pakt u een bovenwoning aan?
Woont u in de bovenste woning, dan is de renovatie een goed moment om naar het dak en de zolder te kijken. Een zolder die nu alleen opslag is, kan soms een slaapkamer of werkplek worden. Wat daarvoor nodig is, leest u in een zolder verbouwen. Doe dat werk het liefst in dezelfde planning, zodat de trap maar één keer zwaar belast wordt.
Voor de rest geldt een vaste volgorde: eerst wat onder de vloer en in de muren zit, dan pas wat u ziet. Bij MA Layan heeft elk vak een eigen specialist, in één planning en met één aanspreekpunt. Dat scheelt in een bovenwoning, waar elke dag sjouwen telt.
- Meet de trap op het smalste punt, en maak foto's van de draai.
- Vraag de splitsingsakte en het reglement op en zoek naar vloer, leidingen en geluid.
- Laat bij de opname kijken of de vloer veert, afloopt of eerst hersteld moet worden.
- Bepaal waar de standleiding zit voordat u de plek van badkamer en keuken kiest.
- Kies de vloeropbouw voordat u de vloer kiest.
- Vertel de onderburen wanneer het werk begint en welke dagen het luidst worden.
- Zoek een plek in huis waar al het materiaal kan staan voordat de sloop begint.
Wilt u weten wat er in uw bovenwoning kan? Bij een opname kijken we naar de kamers, de vloer, de leidingen en de trap. Vraagt u de opname in de ochtend aan, dan bellen we u dezelfde middag terug. Na akkoord starten we meestal binnen 6 weken.