Het korte antwoord
Kunststof kozijnen vragen weinig onderhoud en isoleren goed, maar hebben bredere profielen en zijn lastig te herstellen. Hout past bij oude panden, is goed te repareren en is in een beschermd stadsgezicht vaak de gevraagde keuze, maar vraagt schilderwerk. Aluminium heeft dunne profielen en past bij grote puien. Kies op uw huis, de regels en uw woningrenovatie.
Wat is het verschil tussen kunststof, houten en aluminium kozijnen?
Een kozijn is het vaste frame in de muur waarin een raam of deur zit. Het materiaal van dat frame bepaalt hoe het eruitziet, hoe lang het meegaat, hoeveel onderhoud het vraagt en of het te herstellen is. In Nederland zijn drie materialen gangbaar.
- Houten kozijnen worden gemaakt van hardhout of van behandeld naaldhout. Ze zijn het traditionele materiaal en zitten in vrijwel alle oude panden.
- Kunststof kozijnen zijn gemaakt van holle kunststof profielen, meestal met een stalen versterking erin. Ze kregen hun plek in de nieuwbouw en bij vervanging in woningen van na de oorlog.
- Aluminium kozijnen zijn gemaakt van metalen profielen met een isolerende onderbreking in het midden. Ze worden veel gebruikt voor grote glasvlakken, puien en strakke, moderne gevels.
Wanneer kozijnen aan vervanging toe zijn, en of herstellen misschien genoeg is, leest u in kozijnen vervangen tijdens een renovatie. Dit artikel gaat over de keuze van het materiaal.
Kunststof kozijnen, hout of aluminium: hoe verhouden ze zich?
Deze tabel zet de drie materialen naast elkaar op de punten die bij een renovatie het zwaarst wegen. Binnen elk materiaal zijn er grote verschillen in kwaliteit, dus zie het als richting, niet als oordeel over elk product.
| Hout | Kunststof | Aluminium | |
|---|---|---|---|
| Uitstraling | Klassiek, fijne profielen mogelijk | Strak, profielen vaak breder | Strak, dunne profielen |
| Onderhoud | Regelmatig schilderen | Weinig, schoonmaken | Weinig, schoonmaken |
| Herstellen | Goed, rot plaatselijk te vervangen | Beperkt, beschadigd profiel vaak vervangen | Beperkt |
| Isolatie van het profiel | Goed | Goed | Goed, mits thermisch onderbroken |
| Grote glasvlakken | Mogelijk, zwaarder profiel | Beperkt bij grote maten | Zeer geschikt |
| Kleur | Elke kleur, later over te schilderen | Kleur of houtnerf via folie, later lastig te veranderen | Elke kleur via coating |
| Monument of beschermd stadsgezicht | Vaak de gevraagde keuze | Aan de straatkant vaak niet toegestaan | Hangt af van plek en regels |
| Hergebruik | Hout is natuurlijk materiaal | Kunststof kan worden gerecycled | Aluminium is goed te recyclen |
Wanneer kiest u voor houten kozijnen?
Hout is het materiaal van het oude Nederlandse huis. In een pand van rond 1900 of een woning in Amsterdamse School-stijl horen houten kozijnen bij het karakter, met hun fijne profielen, roedes en ornamenten. Dat is niet alleen een kwestie van smaak. In een beschermd stadsgezicht of bij een monument vraagt de gemeente vaak om hout aan de straatkant, in dezelfde vorm als het origineel.
Het grote voordeel van hout is dat het te herstellen is. Een rotte onderdorpel kan eruit, een hoek kan worden aangevuld, en na jaren kan het kozijn een andere kleur krijgen. Het nadeel is onderhoud: hout moet regelmatig worden geschilderd. Wie dat laat liggen, krijgt houtrot, meestal eerst onderaan, waar het water blijft staan. Een goed onderhouden houten kozijn kan heel lang meegaan.
“Een houten kozijn dat goed geschilderd wordt, overleeft vaak de mensen die het hebben laten plaatsen.”
Wanneer zijn kunststof kozijnen een goede keuze?
Kunststof kozijnen zijn gekozen om hun gemak. Ze hoeven niet geschilderd te worden, ze isoleren goed en ze zijn in veel standaardmaten te krijgen. In een woning uit de jaren 60, 70 of later, of aan de achterkant van een huis waar de regels dat toestaan, is het een logische keuze voor wie geen onderhoud wil.
- Profielbreedte. Kunststof profielen zijn vaak breder dan hout. Bij een klein raam gaat dat ten koste van glas en licht, en het verandert het aanzicht van de gevel.
- Kleur en folie. Een kleur of houtnerf zit meestal in een folie op het profiel. Later een andere kleur kiezen is lastig.
- Uitzetten. Kunststof zet uit bij warmte. Bij donkere kleuren op de zon vraagt dat een goede montage en versterking.
- Schade. Een diepe kras of een kapotte hoek is niet zo makkelijk te repareren als bij hout.
In een appartement beslist vaak de VvE over het materiaal, omdat de gevel gemeenschappelijk is. Vraag dat na voordat u gaat vergelijken. Hoe u dat uitzoekt, staat in de splitsingsakte en verbouwen.
Wat maakt aluminium kozijnen anders?
Aluminium is sterk bij weinig materiaal. Daardoor kunnen de profielen dun blijven, ook bij grote glasvlakken. Dat maakt het de gangbare keuze voor een pui naar de tuin, een schuifpui in een uitbouw of een strak, modern gevelbeeld. Ook de bekende stalen look met dunne zwarte profielen wordt vaak in aluminium uitgevoerd.
Aluminium geleidt warmte goed. Daarom moet een aluminium kozijn voor een woning thermisch onderbroken zijn: in het midden van het profiel zit een isolerende strip die de koude buitenkant scheidt van de warme binnenkant. Zonder die onderbreking wordt het profiel binnen koud en ontstaat er condens. Over grote openingen naar de tuin leest u in schuifpui of openslaande deuren.
Welk kozijn past bij welk huis?
In de praktijk maken het huis en de regels de keuze vaak al smaller. Dit schema geeft de situaties die we het meest zien.
| Als… | Dan ligt voor de hand | Waarom |
|---|---|---|
| uw huis een monument is of in een beschermd stadsgezicht staat | Hout aan de straatkant, vaak herstel of een kopie van het origineel | De gemeente kijkt streng naar materiaal en profiel |
| u een oud pand heeft met originele kozijnen in goede staat | Herstel en isolatieglas in het bestaande hout | Behoudt het karakter, vaak minder ingrijpend |
| u een woning uit de jaren 60 of later heeft en geen onderhoud wilt | Kunststof | Onderhoudsarm, past bij het gevelbeeld |
| u een grote pui naar de tuin wilt | Aluminium | Dunne profielen bij veel glas |
| u binnen de warmte van hout wilt en buiten geen onderhoud | Hout met aluminium aan de buitenkant | Combinatie van beide, wel minder gangbaar |
| u in een appartement woont | Wat de VvE voorschrijft | Kozijnen zijn vaak gemeenschappelijk |
In een beschermd stadsgezicht kan aan de achterkant vaak meer dan aan de voorkant. Meer daarover leest u in verbouwen in een beschermd stadsgezicht. Kijk altijd vooraf in het Omgevingsloket of vraag het na bij de gemeente.
Waar let een vakman op, los van het materiaal?
Het materiaal krijgt de meeste aandacht, maar een kozijn faalt zelden door het materiaal. Het faalt door de aansluiting, het glas of het ontbreken van ventilatie. Dit zijn de punten die een vakman bekijkt, ongeacht welk materiaal u kiest.
- De aansluiting op de muur. Tussen kozijn en muur hoort een afdichting die wind en water tegenhoudt. Is die slordig, dan lekt ook het beste kozijn.
- Het glas. Isolatieglas heeft een dikte die in het profiel moet passen. Vraag welk glas erin komt, want dat bepaalt een groot deel van de isolatie.
- Ventilatie. Een nieuw kozijn is luchtdicht. Een rooster in of boven het kozijn, of een andere manier van ventileren, voorkomt condens en schimmel.
- Hang- en sluitwerk. Inbraakwerend beslag en goede sloten zitten in het kozijn en de ramen. Vraag ernaar bij de keuze, niet achteraf.
- De binnenkant. Een nieuw kozijn vraagt een nieuwe aansluiting met stucwerk en vensterbank. Dat hoort in dezelfde planning.
- Ga na of de gemeente of de VvE iets voorschrijft over materiaal en profiel.
- Bepaal per kozijn of herstel of vervangen de betere keuze is.
- Vergelijk ook de profielbreedte en het glasoppervlak, niet alleen het onderhoud.
- Vraag welk glas er in het kozijn komt.
- Neem ventilatieroosters mee in de keuze.
- Vraag naar inbraakwerend hang- en sluitwerk.
- Vraag naar de levertijd en plan het vóór het stucwerk binnen.
Hoe kiest u kozijnen als onderdeel van uw renovatie?
Kozijnen worden gemaakt en geplaatst door een kozijnenleverancier of een timmerfabriek, vaak op maat. Het materiaal en de leverancier stemt u vooraf af met de vakman, zodat maten, aansluitingen en planning kloppen. Bij een renovatie horen nieuwe kozijnen vroeg in de volgorde: na de sloop, vóór het stucwerk, de vensterbanken en het schilderwerk binnen. Gaat u ook isoleren, dan sluit de isolatie aan op het nieuwe kozijn. Meer daarover staat in isoleren tijdens een renovatie.
Bij de opname bespreken we met u wat de kozijnen betekenen voor de rest van de renovatie, en waar ze in de planning vallen. De eigenaar van MA Layan doet die opname zelf, en in de offerte per onderdeel ziet u wat het stucwerk, de vensterbanken en de afwerking rond de kozijnen inhouden.