Het korte antwoord
Oude leidingen moeten eruit als ze van lood of verzinkt staal zijn, als ze lekken of roesten, of als ze achter nieuwe tegels komen te zitten. Bij een complete badkamerrenovatie is het verstandig de leidingen in de badkamer te vervangen. Ze zijn dan goed bereikbaar, en na het tegelen wilt u er jaren niet meer aan.
Leidingen vervangen terwijl de tegels er toch af zijn: zo werkt leidingwerk bij een renovatie.
Welke leidingen zitten er in een badkamer?
Achter de tegels van een badkamer lopen meer leidingen dan de meeste mensen denken. Elke kraan heeft een koude en een warme aanvoer. Elk toilet, elke douche en elke wastafel heeft een afvoer. En vaak loopt er ook een verwarmingsleiding naar de radiator of de vloer. Al die leidingen moeten jarenlang doen wat ze moeten doen, zonder dat u ze ziet.
- Waterleiding. Koud water vanaf de watermeter, warm water vanaf de ketel, boiler of warmtepomp. Deze leidingen staan altijd onder druk.
- Afvoer. Brengt het water naar de standleiding of het riool. Hier staat geen druk op. De afvoer werkt alleen als hij genoeg verval heeft, dus een beetje schuin naar beneden loopt.
- Ontluchting. Een afvoer heeft lucht nodig om goed te lopen. Zonder ontluchting gorgelt de afvoer of zuigt hij de sifons leeg, en dan ruikt u het riool.
- Verwarming. Een aanvoer en een retour naar de radiator, de handdoekradiator of de vloerverwarming.
In een oud Amsterdams pand zijn die leidingen vaak in verschillende periodes aangelegd. Een stuk koper uit de jaren tachtig, een stuk lood dat nooit is vervangen, een kunststof afvoer die op een oude gietijzeren standleiding is aangesloten. Wat u aan de kraan ziet, zegt dus weinig over wat er in de muur zit.
Welke soort leiding heeft u? Zo herkent u hem
Vaak kunt u een stuk leiding zien in de meterkast, onder het aanrecht, bij de watermeter of in de kelder. Met deze tabel herkent u wat u ziet. Twijfelt u, laat het dan een vakman bekijken.
| Soort | Zo herkent u het | Wat te doen |
|---|---|---|
| Lood (waterleiding) | Dof grijs, zacht, bochten zonder hoekstukken, dikke bolle verbindingen. Een kras met een sleutel geeft een zilveren glans. Een magneet blijft niet plakken. | Vervangen |
| Verzinkt staal | Grijs, hard, verbindingen met schroefdraad. Een magneet blijft wel plakken. | Vervangen, zeker bij bruin water of lage druk |
| Koper | Roodbruin, soms met groene aanslag, gesoldeerde verbindingen | Kan vaak blijven, maar in de badkamer vervangen bij een renovatie |
| Kunststof waterleiding | Wit, grijs of rood, buigzaam, vaak met persverbindingen | Meestal goed, wel controleren |
| Gietijzeren afvoer | Zwart of donker, zwaar, dikke buis, een magneet blijft plakken | Laten beoordelen, vaak aan vervanging toe |
| Loden afvoer | Grijs en zacht, vaak een kort stuk bij het toilet in oude panden | Vervangen |
| Kunststof afvoer | Grijs, gelijmde of ingestoken verbindingen | Vaak goed, verval en verbindingen controleren |
Wat u in de meterkast ziet, is geen garantie voor de rest van het huis. Een leiding kan bij de meter van koper zijn en verderop overgaan in lood. Bij de opname kijken we daarom ook naar de stukken die onder het toilet of achter een oud bad zichtbaar zijn.
Loden waterleidingen: waarom ze eruit moeten
In huizen die voor ongeveer 1960 zijn gebouwd, kunnen nog loden waterleidingen zitten. In Amsterdam staan veel van zulke panden, en daar is lang niet overal al aan de leidingen gewerkt. Lood kan in het drinkwater terechtkomen, vooral in water dat een tijd in de leiding heeft stilgestaan. De overheid raadt aan loden leidingen te vervangen. Lood is vooral schadelijk voor jonge kinderen en voor het ongeboren kind.
De leiding tot en met de watermeter is van het waterbedrijf. Alles daarna is van de eigenaar van de woning, en in een appartement soms deels van de VvE. Heeft u nog lood, dan is een badkamerrenovatie een logisch moment om het aan te pakken. Wel is het goed om te weten dat het niet stopt bij de badkamer. Ook de leiding naar de keuken en de leiding vanaf de meter kunnen van lood zijn.
Tot de leiding vervangen is, kunt u de kraan even laten lopen voordat u water drinkt of gebruikt om te koken, zeker in de ochtend. Dat haalt het water weg dat lang in de leiding heeft gestaan. Het is een tijdelijke maatregel, geen oplossing.
Signalen dat uw leidingen aan vervanging toe zijn
Leidingen geven vaak eerst kleine signalen voordat er echt iets misgaat. Herkent u er een paar, dan is het goed om ze mee te nemen in de plannen voor uw badkamer. Deze tabel helpt u inschatten wat een signaal kan betekenen.
| Wat u merkt | Wat het kan betekenen | Hoe dringend |
|---|---|---|
| Bruin of roestkleurig water als u de kraan opendraait | Verzinkt staal dat van binnen roest | Bij een renovatie meenemen, eerder als het erger wordt |
| Weinig druk op de douche | Een dichtgeslibde of te dunne leiding, of lage druk van buiten | Laten meten, zodat u weet waar het zit |
| Lang wachten op warm water | Een lange leiding vanaf de ketel | Bij een renovatie verbeteren |
| Bonken of tikken als u de kraan dichtdraait | Waterslag of losse beugels | Laten nakijken |
| Rioollucht uit het putje | Een sifon die leeg raakt, een ontluchting die ontbreekt of een afvoer met verkeerd verval | Oorzaak laten zoeken |
| Gorgelende afvoer | Geen of een verstopte ontluchting | Laten nakijken |
| Trage afvoer, ook na ontstoppen | Te weinig verval, aanslag in een oude buis of een te kleine buis | Bij een renovatie oplossen |
| Vochtplek op het plafond eronder | Lekkage uit een leiding, een afvoer of de waterdichting | Direct laten kijken |
Een vochtplek die blijft, ook als er niet gedoucht wordt, is bijna nooit condens. Dan lekt er iets. Hoe u condens en schimmel door slechte afzuiging van een lekkage onderscheidt, leest u in ventilatie in de badkamer.
Waarom een renovatie het moment is om leidingen te vervangen in de badkamer
Bij een complete badkamer gaat alles eruit, tot op de muur en de vloer. De leidingen liggen dan open. Een nieuwe leiding leggen is op dat moment een klein deel van het werk. Twee jaar later een lekkende oude leiding repareren, betekent tegels breken, de waterdichting openmaken en alles weer herstellen. Dat kost meer en het lukt zelden om het net zo mooi te krijgen als het was.
Er is nog een reden. In een nieuwe badkamer zitten de kranen, de douche en het toilet bijna nooit op precies dezelfde plek als vroeger. De leidingen moeten dus toch verlegd worden. Wie dan oude stukken laat zitten en daar nieuwe op aansluit, krijgt meer verbindingen achter de tegels, en elke verbinding is een plek waar het later mis kan gaan.
Daarom is het verstandig om bij een complete badkamer de leidingen in de badkamer te vervangen, ook als de oude er nog redelijk uitzien. Waar dit in de planning valt, ziet u in het stappenplan van een badkamerrenovatie.
“Een leiding achter een tegel moet net zo lang meegaan als die tegel. Een oude leiding laten zitten om tijd te winnen, is geen winst.”
Tot waar vervangt u: de badkamer, het huis of de standleiding?
Bij een badkamerrenovatie gaat het in de eerste plaats om de leidingen in de badkamer zelf. Maar die leidingen komen ergens vandaan. Het is goed om vooraf te weten waar de grens ligt, en wat u wel of niet meeneemt.
- In de badkamer. Alle aanvoer, afvoer en verwarmingsleidingen tussen de wanden en in de vloer van de badkamer. Dit hoort bij een complete badkamer.
- Van de meterkast naar de badkamer. Zit daar lood of oud staal in, dan heeft een nieuwe badkamer met een oude toevoer weinig zin. Dit bespreken we bij de opname, want het raakt vaak ook andere ruimtes.
- De rest van het huis. Keuken, toilet en wasmachine. Als u het hele huis aanpakt, hoort dat bij een complete woningrenovatie.
- De standleiding. In een appartement loopt de afvoer meestal naar een standleiding die het gebouw deelt. Die is vaak van de VvE. U sluit erop aan, maar u vervangt hem niet zomaar. Hoe dat werkt, leest u in renoveren met de VvE.
In een benedenwoning of eengezinswoning kan de afvoer onder de vloer naar het riool lopen. Bij twijfel over de staat van zo’n oude afvoer kan een vakman er met een camera in kijken. Dan weet u voordat de vloer dicht gaat of de buis heel is.
Toilet, douche of bad verplaatsen: wat betekent dat voor de afvoer?
Een waterleiding is dun en staat onder druk. Die kunt u bijna overal heen leggen. Een afvoer is anders. Hij is dikker, vooral bij een toilet, en hij heeft verval nodig om goed te lopen. Hoe verder het toilet of de douche van de standleiding komt, hoe meer hoogte die afvoer nodig heeft.
- Op een houten vloer. Een afvoer kan soms tussen of door de balken lopen. Er mag alleen niet zomaar in een balk worden gezaagd, want dat raakt de draagkracht. Of het kan, beoordeelt een vakman ter plekke.
- Op een betonvloer. Daar is een afvoer verleggen lastiger. Soms gaat het met een iets hogere vloer, soms met een afvoer in een voorzetwand.
- Een hangend toilet. Het reservoir en de afvoer zitten in een voorzetwand. Dat geeft ruimte om leidingen weg te werken, en het reservoir blijft bereikbaar via de opening achter de bedieningsplaat.
- Een inloopdouche. De afvoer in de vloer moet laag genoeg liggen voor het afschot. In een oud pand is dat vaak de lastigste maat. Lees ook wat er nodig is voor een inloopdouche zonder drempel.
Wilt u iets verplaatsen, zeg het dan bij de opname. Dan kijken we meteen of de afvoer daarheen kan, en wat ervoor nodig is. Dat voorkomt dat u in de showroom kiest voor een indeling die later niet blijkt te kunnen.
Wat een vakman controleert voordat de muren dichtgaan
Nieuwe leidingen zijn pas goed als ze ook goed zijn aangelegd. Het meeste daarvan ziet u na het tegelen nooit meer. Dit zijn de controles die horen te gebeuren terwijl de wanden nog open zijn.
- De waterleidingen worden onder druk getest voordat de wand of de vloer dichtgaat.
- De afvoer heeft overal verval naar de standleiding, en is goed belucht.
- Leidingen zitten vast in beugels, zodat ze niet tikken of trillen.
- Warmwaterleidingen zijn waar nodig geïsoleerd, zodat het warme water sneller bij de kraan is.
- De afsluiters zijn bereikbaar, zodat u de badkamer apart kunt afsluiten als er iets is.
- Er zijn foto's gemaakt van de open wanden, zodat u later weet waar u niet moet boren.
Bij MA Layan legt een eigen loodgieter de leidingen, en de tegelzetter begint pas als die klaar is en alles getest is. Komen we na de sloop iets tegen wat niet in de offerte stond, zoals een loden stuk op een onverwachte plek, dan bespreken we het eerst. Meerwerk voeren we alleen uit na uw akkoord op papier. Bij de opname bij u thuis kijken we naar de meterkast, de afvoer en de leidingen die al zichtbaar zijn, zodat er zo weinig mogelijk verrassingen overblijven. Wat dat voor de prijs betekent, leest u in waar de prijs van een badkamer van afhangt.