Het korte antwoord
Een woning renoveren in de Jordaan begint met de status van het pand. De Jordaan ligt in het beschermd stadsgezicht en er staan veel monumenten. Voor de buitenkant gelden daardoor strengere regels, binnen meestal minder. Daarna draait het om een smal, oud pand: scheve vloeren, steile trappen en weinig ruimte om te werken. Meer over ons werk in Amsterdam-Centrum.
Wat maakt een woning renoveren in de Jordaan anders?
De Jordaan is in de 17e eeuw aangelegd als wijk voor ambachtslieden en arbeiders, net buiten de grachtengordel. De kavels zijn smal en de straten en grachten zijn klein. Door de eeuwen heen zijn veel panden verbouwd, samengevoegd, gesplitst of vervangen, ook in de 20e eeuw. Daardoor staan er in één straat panden uit heel verschillende tijden naast elkaar, en zijn er ook hofjes en kleine binnenplaatsen.
De Jordaan valt binnen het beschermd stadsgezicht van de Amsterdamse binnenstad. Een beschermd stadsgezicht is een gebied waarvan de gemeente of het Rijk heeft vastgelegd dat het karakter bewaard moet blijven, vooral aan de buitenkant. Daarnaast is een deel van de panden een rijks- of gemeentelijk monument. Voor die panden gelden extra regels, ook binnen.
Wat u bij een renovatie in de Jordaan dus altijd eerst wilt weten, is welke status uw pand heeft. Dat bepaalt wat u zonder vergunning mag, waar u een vergunning voor nodig heeft en waar de gemeente een mening over heeft. Pas daarna kiest u wat er komt.
Monument of niet: wat betekent het voor uw plannen?
De tabel is een beslisschema in grote lijnen. Wat er precies voor uw adres geldt, zoekt u op via het Omgevingsloket en bij de gemeente Amsterdam. De regels veranderen en verschillen per pand, dus ga uit van wat daar staat.
| Als uw pand | Dan geldt voor de buitenkant vaak | En voor de binnenkant vaak |
|---|---|---|
| Geen monument is, wel in het beschermd stadsgezicht ligt | Strengere regels voor gevel, kozijnen, dak en dakkapellen, vaak een vergunning | Meestal veel vrijheid, zolang u de constructie en de buitenkant niet raakt |
| Een gemeentelijk monument is | Een vergunning voor veel veranderingen aan de buitenkant | Regels voor waardevolle delen binnen, afhankelijk van wat beschermd is |
| Een rijksmonument is | Een vergunning voor bijna elke verandering aan de buitenkant | Ook binnen vaak een vergunning, bijvoorbeeld voor trappen, plafonds, balken en indeling |
| Deel is van een appartementencomplex | Daarbovenop de regels van de VvE voor gevel en dak | De regels van de VvE voor vloeren, leidingen en geluid |
Wat er in een beschermd stadsgezicht wel en niet mag, staat uitgebreid in verbouwen in een beschermd stadsgezicht. Woont u in een appartement in een monument, lees dan ook verbouwen in een monument-appartement.
Hoe renoveert u een smal pand met weinig ruimte per verdieping?
Een woning in de Jordaan heeft vaak weinig vloeroppervlak per verdieping. Een woning over twee of drie lagen is daarom gewoon. Dat vraagt andere keuzes dan in een breed huis. De trap neemt veel ruimte in, de badkamer moet ergens tussen passen, en elke wand die u zet, kost licht.
- De trap. Een oude, steile trap is vaak het eerste dat mensen willen veranderen. In een monument kan de trap beschermd zijn. In een gewoon pand vraagt een andere trap een ander gat in de vloer, en dus een constructeur.
- De badkamer. Vaak op een tussenverdieping of onder het dak, op een houten balklaag. Een stijve vloer en goed waterdicht maken zijn hier de basis.
- Licht. Met maar twee gevels, voor en achter, komt het licht van twee kanten. Glas in binnendeuren of een open trap houdt het licht in huis.
- Bergruimte. Ruimte onder de trap, in schuine dakdelen en in nissen is waardevol. Inbouwkasten op maat werken hier beter dan losse kasten.
Wat er bij het vernieuwen van een trap komt kijken, leest u in een trap renoveren.
Wat ziet een vakman in een oud Jordaanpand dat u niet ziet?
In een pand van een paar honderd jaar oud zijn de muren niet recht, de vloeren niet vlak en de balken niet allemaal origineel. Dat is normaal. Wat een vakman bij de opname wil weten, is of het pand stil staat of nog beweegt, en wat er in eerdere verbouwingen is gedaan.
- Scheefstand. Een gevel die voorover helt of een vloer die naar één kant loopt, kan oud en stabiel zijn, of een teken dat de fundering nog zakt. Nieuwe scheuren zeggen meer dan oude.
- Balkkoppen. Waar de balken in de muur liggen, kan vocht het hout hebben aangetast. Dat ziet u pas als de vloer of het plafond open is.
- Eerdere verbouwingen. Een balk die is ingezaagd voor een leiding of een muur die is weggehaald zonder goede oplossing, komt in oude panden vaker voor dan u denkt.
- Vocht. Een benedenwoning aan een gracht of een woning met een kelder kan last hebben van vocht van onderen of uit de muur.
Twijfelt u aan de fundering, laat het dan onderzoeken voordat u zwaar gaat bouwen. Meer daarover in funderingsherstel in Amsterdam. Voor de grotere panden aan de gracht zelf is er een eigen artikel: renoveren in een grachtenpand.
Hoe gaat de bouw in een smalle straat in de Jordaan?
De straten in de Jordaan zijn smal, er is weinig plek om te parkeren en een container kan niet overal staan. Materiaal gaat de trap op of via het raam met een hijsbalk of lift, als dat mag en kan. Puin moet regelmatig weg, omdat er geen ruimte is om het op te slaan.
- Container en parkeren. Voor een container of bouwlift op straat is meestal een vergunning of ontheffing nodig. Kijk op amsterdam.nl wat er voor uw straat geldt.
- De hijsbalk. Veel oude panden hebben een hijsbalk. Of die nog gebruikt mag worden, hangt af van de staat ervan. Laat het beoordelen.
- Buren. Panden staan tegen elkaar en delen soms een muur of een binnenplaats. Vertel de buren vooraf wat er komt.
- Grote onderdelen. Meet ramen en trappen voordat u een bad, douchewand of keukenblad bestelt.
Bij MA Layan zijn alle materialen binnen voordat we slopen, gaat het puin direct weg en wordt de woning afgeschermd en dagelijks opgeruimd. In een straat waar geen plek is om iets te laten staan, is dat geen luxe. De regels voor een container leest u in een container plaatsen in Amsterdam.
“In de Jordaan plan je de verbouwing van buiten naar binnen. Eerst weten wat mag en hoe het materiaal boven komt, dan pas tegels kiezen.”
Kunt u een oud pand in de Jordaan isoleren?
Vaak wel, maar met beleid. De gevel aan de straatkant kunt u in een beschermd stadsgezicht meestal niet aan de buitenkant isoleren, en voor ander glas of nieuwe kozijnen aan de voorkant is vaak een vergunning nodig. Binnen zijn er meer mogelijkheden: het dak, de vloer boven een koude ruimte en soms de gevel aan de binnenkant.
Isoleren aan de binnenkant van een oude muur vraagt aandacht voor vocht. Een muur die eerst kon drogen naar binnen, kan dat daarna minder goed. Laat dit beoordelen door iemand die met oude panden werkt, en kies een opbouw die bij het pand past. Bij een monument kunnen daarvoor eigen regels gelden. Een betere ventilatie hoort er altijd bij.
Hoe begint u aan een woning renoveren in de Jordaan?
In de Jordaan bespaart goede voorbereiding u maanden. De lijst hieronder zet de stappen op een rij die u doet voordat u met een aannemer om tafel gaat.
- Zoek in het Omgevingsloket of bij de gemeente of uw pand een monument is, en welk soort.
- Ga na wat er beschermd is: alleen de gevel, of ook trap, plafonds of indeling binnen.
- Zoek de splitsingsakte en het reglement van de VvE op als het pand gesplitst is.
- Meet de trap en de ramen, en kijk of er een hijsbalk is.
- Noteer scheuren, scheve vloeren en vochtplekken, met een foto en een datum.
- Bij een woning van voor 1994: laat onderzoeken of er asbest kan zitten in materialen van eerdere verbouwingen.
- Ga op amsterdam.nl na wat er nodig is voor een container of bouwlift in uw straat.
MA Layan werkt in heel Amsterdam, ook in de Jordaan. Bij de opname komt de eigenaar zelf bij u kijken. U krijgt een offerte per onderdeel. Elk vak heeft een eigen specialist, met één planning en één aanspreekpunt, en meerwerk komt er alleen bij na uw akkoord op papier. Na uw akkoord starten we meestal binnen 6 weken. Voor werk waar een vergunning voor nodig is, houdt de planning daar rekening mee.