Het korte antwoord
Afschot is het lichte aflopen van de douchevloer naar de goot of het putje. Is het te weinig, dan blijft er water staan. Is het te veel, dan staat u scheef. Het wordt gemaakt in de ondervloer, voordat er getegeld wordt, en is meestal ongeveer een tot twee centimeter per meter. Bij een inloopdouche bepaalt het of de badkamer droog blijft.
Wat is afschot in de douche precies?
Een douchevloer is nooit helemaal vlak. Hij loopt een klein beetje af naar de plek waar het water weg moet: de douchegoot of het putje. Dat aflopen heet afschot. U ziet het niet als u de badkamer binnenloopt, en onder uw voeten voelt u het nauwelijks. Maar water merkt elk verschil. Ligt de vloer ergens een paar millimeter te laag, dan blijft daar water liggen.
Bij een douchebak zit het afschot al in de bak. De fabrikant heeft de bodem zo gemaakt dat het water naar het gat loopt. Bij een betegelde douchevloer moet het afschot ter plekke gemaakt worden, door de vakman die de vloer opbouwt. Dat maakt het tot een van de stukken van een badkamer waar het verschil tussen goed en net niet goed het grootst is.
Goed afschot betekent niet dat de vloer na het douchen kurkdroog is. Er blijft altijd een dun laagje vocht op de tegels en in de voegen. Dat droogt vanzelf op als de afzuiging draait. Wat niet hoort, is een plas die na een kwartier nog in een hoek staat, of water dat langs de glazen wand de badkamer in loopt.
Hoeveel afschot heeft een douche nodig?
In de praktijk loopt een douchevloer meestal ongeveer een tot twee centimeter af per meter. Over een douche van een meter diep is het hoogteverschil tussen de verste rand en de afvoer dus een tot twee centimeter. Een vakman kiest binnen die marge op basis van de tegel, de grootte van de douche en het soort afvoer.
- Een gladde of grote tegel laat water makkelijk lopen. Daar is aan de lage kant van de marge vaak genoeg.
- Een tegel met structuur of veel voegen remt het water een beetje af. Iets meer afschot helpt dan.
- Een grote douche heeft over een langere afstand afschot nodig. Het hoogteverschil aan de verste rand wordt dan groter.
- Een regendouche geeft in korte tijd veel water. Het afschot en de afvoer moeten dat samen aankunnen.
Meer afschot is niet beter. Boven een bepaalde helling voelt de vloer scheef, en dat merkt u vooral bij het staan op één been, zoals bij het afdrogen van een voet. Bij grote tegels wordt het met veel afschot ook lastiger om de tegels mooi vlak op elkaar te laten aansluiten. Het doel is net genoeg, overal even goed.
Welke vormen van afschot in de douche zijn er?
Het afschot hoeft niet altijd dezelfde kant op. De vorm hangt af van waar de afvoer zit. Dit zijn de vier vormen die u in een badkamer het vaakst tegenkomt. De keuze voor goot of putje maakt u dus eigenlijk tegelijk met de keuze voor de vorm van de vloer.
| Vorm | Hoe de vloer loopt | Past bij | Let op |
|---|---|---|---|
| Eén vlak naar een goot langs de wand | De hele douchevloer loopt in één richting af naar de achterwand of zijwand | Grote tegels, een douche zonder drempel, een strak beeld | De goot moet precies waterpas liggen, anders blijft er aan één kant water staan |
| Twee vlakken naar een goot in het midden | De vloer loopt van twee kanten naar een goot die midden in de douche ligt | Een brede douche, of als de afvoer niet bij een wand kan | Er ontstaat een vouw in de vloer waar de tegels op moeten aansluiten |
| Vier vlakken naar een putje | De vloer loopt van alle kanten naar één punt, als een omgekeerde piramide | Een klassieke douche, kleinere tegels of mozaïek | Grote tegels moeten schuin worden ingezaagd langs de lijnen naar het putje |
| Afschot over de hele badkamer | Ook buiten de douche loopt de vloer licht naar de afvoer | Een natte ruimte zonder scheiding, zoals een open douche met veel spatwater | Kost meer hoogte, en de overgang bij de deur moet goed worden opgelost |
Welke vorm bij uw badkamer past, hangt ook af van de afvoer die u kiest. Over de voor- en nadelen van een goot en een putje leest u meer in douchegoot of doucheput.
Waar wordt het afschot gemaakt?
Een veelgemaakte fout is denken dat de tegelzetter het afschot met de tegellijm maakt. Dat is niet de bedoeling. De lijmlaag hoort overal ongeveer even dik te zijn. Het afschot zit in de laag daaronder, de ondervloer. Pas als die laag op afschot ligt, droog is en waterdicht gemaakt is, komen de tegels erop.
- Een afschotvloer van zandcement. De vakman brengt een nieuwe dekvloer aan die naar de afvoer afloopt. Dit is de klassieke manier, en hij kan elke vorm aannemen. De vloer moet daarna goed drogen.
- Een kant-en-klare douchevloer. Een lichte, tegelbare plaat waarin het afschot en de afvoer al zitten. Die wordt in de vloer verlijmd en direct waterdicht gemaakt. Handig als de maat van de douche past bij de maat van de plaat.
- Op een houten vloer. Hier komt eerst een stijve ondervloer, en daarop een afschot van plaatmateriaal of een kant-en-klare douchevloer. Een natte afschotvloer op hout is meestal niet de beste keuze, omdat hout vocht opneemt en werkt.
In alle gevallen geldt: de waterdichte laag volgt het afschot. Water dat door de voegen zakt, loopt over het membraan ook naar de afvoer. Daarom moet de afvoer goed in die laag zijn opgenomen. Hoe dat werkt, staat in een badkamer waterdicht maken.
Waarom kost afschot hoogte?
Afschot is een eenvoudige rekensom met een grote gevolgtrekking. Het laagste punt van de douche ligt bij de afvoer. Daar moeten de goot of het putje en de sifon eronder in passen. Van daar loopt de vloer omhoog naar de rand. Hoe groter de afstand tot de afvoer, hoe hoger die rand uitkomt.
Bij een douche met een opstap of een lage bak is dat geen probleem: de bak vangt het verschil op. Bij een douche zonder drempel moet de hoogste rand van het afschot gelijk liggen met de rest van de badkamervloer. Dan moet de douche dus iets dieper liggen, of de hele badkamervloer iets hoger. In een inloopdouche zonder drempel leest u hoe dat bij een betonvloer en bij een houten vloer werkt.
Een praktisch gevolg: een goot aan de verre kant van een lange douche geeft een hogere rand bij de ingang dan een goot vlak bij de ingang. Soms levert het verplaatsen van de goot naar een andere wand net de ruimte op die nodig is. Dat is een afweging die u het beste maakt met de tekening van de badkamer erbij.
Afschot en tegels: welke tegel volgt welke vloer?
Een tegel is plat en stijf. Op een vloer met één vlak afschot is dat geen probleem: de tegel ligt gewoon iets schuin. Op een vloer met vier vlakken naar een putje is het anders. Daar knikt de vloer langs de lijnen van de hoeken naar het putje. Een grote tegel kan niet over zo’n knik heen, en moet dus langs die lijnen worden gezaagd.
Daarom horen grote tegels vaak bij een goot, en kleine tegels of mozaïek bij een putje. Kleine tegels volgen elke knik in de vloer, en de vele voegen geven extra grip als de vloer nat is. Grote tegels geven een rustiger beeld, maar vragen een vloer die in één vlak afloopt en heel nauwkeurig is gemaakt. Meer over die keuze leest u in grote tegels in de badkamer.
- Kies de tegel voor de douchevloer en de vorm van het afschot tegelijk.
- Vraag of de tegel geschikt is voor een natte vloer en of hij nat niet te glad wordt.
- Laat zien hoe de tegels rond de goot of het putje worden gelegd, voordat er gezaagd wordt.
Zo controleert u het afschot van uw douche zelf
U hoeft geen vakman te zijn om te zien of het afschot in een douche klopt. Dit kunt u doen bij uw huidige douche, maar ook bij de oplevering van een nieuwe badkamer.
- Laat de douche een paar minuten lopen met de straal op verschillende plekken, ook in de hoeken.
- Kijk na een kwartier: staat er nog ergens een plas, of alleen een vochtig laagje?
- Kijk of het water langs de glazen wand naar buiten loopt, of van de wand af naar de afvoer.
- Leg een lange waterpas op de vloer, van de rand naar de afvoer. De bel moet steeds dezelfde kant op wijzen.
- Let op de rand van de goot of het putje: ligt die gelijk met de tegels, of steekt hij een randje boven?
| Wat u ziet | Wat het meestal betekent | Op te lossen zonder slopen? |
|---|---|---|
| Plas in één hoek van de douche | Die hoek ligt te laag, of het afschot loopt daar niet door | Meestal niet, de vloer moet opnieuw op afschot |
| Randje water langs de goot | De goot ligt iets te hoog ten opzichte van de tegels | Soms, als alleen de goot wordt bijgesteld, vaak niet |
| Water loopt de badkamer in | Te weinig afschot, of de douchekop wijst naar de opening | Soms helpt een andere plek van de straal of een langere glazen wand |
| Water blijft in het putje staan | De afvoer is verstopt of de sifon is vuil | Ja, schoonmaken of de afvoer laten doorspuiten |
| Zwarte voegen in de laagste hoek | Daar blijft al langer water liggen | Schoonmaken helpt even, de oorzaak blijft |
Blijft het water in het putje staan, kijk dan eerst naar de afvoer zelf. Haar en zeepresten in de sifon zijn de bekendste oorzaak van een trage douche, en dat heeft niets met afschot te maken.
Wat ziet een vakman voordat het afschot erin gaat?
Het afschot zelf maken is vakwerk, maar het goed voorbereiden is net zo belangrijk. Vooral in oudere woningen in Amsterdam is de vloer zelden zo recht als hij lijkt. Dit zijn de dingen die een vakman bekijkt voordat er een gram zandcement op de vloer komt.
- Ligt de bestaande vloer scheef? In oude panden loopt een vloer soms een paar centimeter af over de lengte van de kamer. Het nieuwe afschot moet daar overheen gemaakt worden, niet ertegenin.
- Buigt de vloer door? Een houten balklaag die veert, verandert het afschot als er iemand op staat. Eerst stijf maken, dan pas afschot.
- Hoe diep kan de afvoer? De hoogte van de sifon en het verval naar de standleiding bepalen waar het laagste punt van de douche kan liggen.
- Hoe dik worden tegel en lijm? De goot wordt op de uiteindelijke hoogte van de tegels afgesteld, niet op de ruwe vloer.
- Komt er vloerverwarming? Die kan in of onder de afschotvloer, maar de opbouwhoogte moet dan meegerekend worden. Lees meer bij vloerverwarming in de badkamer.
- Waar ligt de deur? De vloer mag nooit van de douche af naar de deur toe lopen. Dan komt elk beetje spatwater in de gang terecht.
“Een douche loopt af in de vloer, niet in de lijm. Als de ondervloer klopt, hoeft de tegelzetter niets te verbergen.”
Afschot in de nis, op de badrand en buiten de douche
Afschot is niet alleen iets voor de douchevloer. Op een paar andere plekken in de badkamer doet het ook zijn werk, en als het daar ontbreekt, ziet u dat na een paar maanden aan de voegen.
- De nis in de douchewand. De bodem van een nis loopt meestal een klein beetje naar voren af. Anders blijft er water achter de flessen staan.
- De rand van het bad. Een betegelde badrand of ombouw loopt licht naar het bad toe, zodat het water terug in het bad loopt en niet in de kitnaad blijft liggen.
- Een bank of richel in de douche. Ook die loopt licht af naar de douchevloer.
- De vloer buiten de douche. Die hoeft niet op afschot, maar mag in elk geval niet van de douche af lopen. Bij een open douche zonder glas is licht afschot naar de douche soms verstandig.
Twijfelt u of het afschot in uw huidige douche goed is, of wilt u een nieuwe douche waarin het meteen klopt? Bij een opname bij u thuis bekijken we de vloer, de afvoer en de standleiding, en hoort u welke vorm van afschot en welke afvoer in uw badkamer mogelijk zijn.