Het korte antwoord
Radiatoren vervangen loont bij een woningrenovatie als ze roesten, lekken of onderaan koud blijven, als de indeling verandert, of als u later naar een warmtepomp wilt. Een installateur bepaalt welke maat en soort per kamer nodig is. Laat ze eraf halen vóór het stucwerk en hang de nieuwe pas na het schilderen.
Wanneer is het tijd om radiatoren te vervangen?
Een radiator is een eenvoudig ding: een stalen of gietijzeren paneel waar warm water doorheen stroomt en dat de kamer verwarmt. Hij gaat lang mee, maar niet eeuwig. Van binnen roest hij langzaam, er zakt slib naar de onderkant en de kranen gaan vastzitten. Dat merkt u pas als het koud wordt. Bij een renovatie liggen de wanden en vloeren toch open, en dan is de vraag of de oude radiatoren terug moeten eigenlijk vanzelfsprekend.
Er zijn twee soorten redenen. De eerste is de staat van de radiator zelf. De tweede is de verandering in uw huis: een kamer wordt groter, een muur gaat weg, er komt isolatie of een andere warmtebron. In dat tweede geval kan een radiator die technisch nog prima is, toch op de verkeerde plek hangen of de verkeerde maat hebben.
| Wat u ziet of merkt | Wat het meestal betekent | Vervangen? |
|---|---|---|
| Onderkant koud, bovenkant warm | Slib of vuil in de radiator of het systeem | Eerst laten doorspoelen; blijft het, dan vervangen |
| Bovenkant koud, onderkant warm | Lucht in de radiator | Nee, ontluchten is genoeg |
| Roestplekken of vochtkringen onder de radiator | Lek van binnenuit of bij de koppeling | Ja, roest van binnenuit komt terug |
| Kraan zit vast of lekt bij de spindel | Oude radiatorkraan | Kraan vervangen kan, bij een renovatie vaak beide |
| Kamer wordt niet warm, radiator wel | Te klein voor de ruimte of de nieuwe indeling | Ja, de juiste maat laten bepalen |
| U wilt naar een warmtepomp | Lager water in de radiatoren, dus meer oppervlak nodig | Vaak, maar per kamer laten berekenen |
| Alles werkt, maar de wand wordt gestuct | Radiator moet er toch even af | Niet nodig, wel het moment om te kiezen |
Twijfelt u, laat het dan beoordelen voordat de wanden worden aangepakt. Een radiator die u nu terughangt, hangt er de komende jaren weer, op een vers gestucte en geschilderde wand.
Welke soorten radiatoren zijn er?
Een paneelradiator is een radiator van één of meer stalen panelen, vaak met lamellen ertussen die extra warmte afgeven. Het is de gewone witte radiator die in de meeste Nederlandse huizen hangt. Meer panelen en lamellen betekent meer warmte uit dezelfde breedte, maar ook een dikkere radiator die verder van de muur steekt.
| Soort | Wat het is | Past vaak bij | Let op |
|---|---|---|---|
| Paneelradiator | Stalen panelen, met of zonder lamellen | De meeste kamers, alle gangbare verwarming | Diepte groeit met elk extra paneel |
| Ledenradiator | Gietijzer of staal in losse leden, de klassieke vorm | Oude panden, jaren-30-woningen, grachtenpanden | Zwaar, de wand moet het dragen; opknappen kan soms |
| Designradiator | Verticaal of in een vorm, vaak als blikvanger | Hal, woonkamer met weinig muurbreedte onder het raam | Geeft per vierkante meter wand vaak minder warmte |
| Lagetemperatuurradiator | Radiator met kleine ventilatoren die de warmte verspreiden | Huizen die naar een warmtepomp gaan | Stroom nodig bij de radiator, licht zoemend |
| Convectorput | Verwarming in een sleuf in de vloer | Voor een glazen pui of schuifpui | Moet in de vloer worden voorbereid |
| Handdoekradiator | Radiator met buizen voor handdoeken | Badkamer | Vaak niet genoeg als enige warmtebron |
Voor de badkamer is er een apart verhaal; dat leest u bij de handdoekradiator. En wie twijfelt of er überhaupt nog radiatoren moeten komen, vindt bij plintverwarming en wandverwarming de alternatieven op een rij.
Welke radiator past bij uw huis en uw verwarming?
De juiste radiator kiest u niet in een folder. Hij hangt af van drie dingen: hoeveel warmte de kamer verliest, hoe warm het water is dat uw verwarming levert, en hoeveel ruimte er aan de wand is. Een installateur rekent de eerste twee uit. Die berekening heet een warmteverliesberekening: per kamer wordt bekeken hoeveel warmte er door muren, ramen, vloer en dak weglekt.
Hier zit de val. Wie de radiatoren vervangt door precies dezelfde maat, gaat ervan uit dat het huis en de verwarming hetzelfde blijven. Na een renovatie met isolatie en nieuwe kozijnen verliest een kamer minder warmte, en kan een kleinere radiator volstaan. Gaat u juist naar een warmtepomp, dan stroomt er minder warm water door de radiatoren en heeft u vaak meer oppervlak nodig. Waarom dat zo is, leest u in lagetemperatuurverwarming.
| Als u | Dan ligt voor de hand | Omdat |
|---|---|---|
| Een cv-ketel houdt en weinig isoleert | Vergelijkbare radiatoren, op de juiste plek | Het warmteverlies blijft ongeveer gelijk |
| Flink isoleert en de ketel houdt | Laten herberekenen; soms kleiner | De kamer heeft minder warmte nodig |
| Binnen een paar jaar een warmtepomp wilt | Nu al radiatoren op lagere temperatuur laten kiezen | Dan hoeft u ze niet twee keer te vervangen |
| Een kamer samenvoegt of een muur weghaalt | Opnieuw bepalen waar en hoeveel | Twee kleine radiatoren passen zelden bij één grote ruimte |
| Een monumentaal of oud interieur heeft | Ledenradiatoren of een rustig model | Een moderne plaat kan het beeld verstoren |
Waar hangt een radiator het best?
De klassieke plek is onder het raam, en daar is een reden voor. Bij een raam koelt de lucht af en zakt hij naar beneden. Dat voelt als tocht, ook als het raam dicht zit. Een radiator eronder warmt die koude lucht op voordat u hem voelt. Met goed isolerend glas is dat minder nodig, en dan krijgt u meer vrijheid.
- Onder het raam. Nog steeds de rustigste keuze bij oudere ramen en hoge kamers. Let op de hoogte van de vensterbank en de ruimte voor gordijnen.
- Op een binnenmuur. Kan bij goed glas, maar zet er geen kast of bank voor. Een radiator achter meubels verwarmt vooral de achterkant van de bank.
- Voor een pui tot de vloer. Daar past geen gewone radiator. Een convectorput of vloerverwarming langs het glas lost dat op, mits het in de vloer is voorbereid.
- In de hal of op de trap. Een smalle hoge radiator neemt weinig ruimte, maar geeft per meter minder warmte.
Denk bij het kiezen van de plek ook aan de leidingen. Een radiator die ergens anders moet hangen, krijgt nieuwe leidingen door de vloer of in de wand. Bij een houten vloer kan dat vaak tussen de balken, bij beton gaat het in de dekvloer of in een sleuf. Wat er bij leidingen in de vloer komt kijken, leest u bij de cv-ketel verplaatsen, waar dezelfde afwegingen spelen.
Wat moet er mee als u radiatoren vervangt?
De radiator zelf is het makkelijke deel. Het werk zit in de aansluiting: de leidingen uit de vloer of wand, de kranen, en het inregelen van het hele systeem. Een nieuwe radiator heeft vaak een andere aansluiting dan de oude, en dan schuiven de leidingen een stukje mee.
- Zijaansluiting of onderaansluiting. Bij een onderaansluiting komen beide leidingen onder het midden of de zijkant uit de vloer. Dat ziet er rustiger uit, maar de leidingen moeten op de goede plek uit de vloer komen.
- Thermostatische radiatorkranen. Een kraan die per kamer de warmte regelt. Bij nieuwe radiatoren is het logisch ze meteen te vervangen.
- Inregelen. Een installateur stelt per radiator in hoeveel water erdoor mag. Zonder dat worden de radiatoren dicht bij de ketel heet en die ver weg lauw.
- Systeem doorspoelen. Oud slib uit de leidingen hoort niet in een nieuwe radiator. Bij veel vuil kan een filter in het systeem helpen.
“Een nieuwe radiator aan een vuil systeem is als nieuwe banden onder een auto met een scheve as. Het ziet er goed uit, maar het probleem rijdt mee.”
De aanleg en aanpassing van leidingen, radiatoren en kranen doet een erkend installateur. Bij een renovatie past dat in dezelfde planning als de rest: het installatiewerk zit in de ruwbouw, de radiatoren komen terug in de afbouw.
Wanneer in de renovatie worden radiatoren vervangen?
Een radiator gaat twee keer van de muur in een renovatie, of in elk geval één keer eraf en één keer erop. Wie de volgorde kent, voorkomt dat er geschilderd wordt achter een radiator die nog vervangen moet worden, of dat een nieuwe radiator onder het stucwerk zit.
| Fase | Wat er met de verwarming gebeurt |
|---|---|
| Voor de sloop | Systeem aftappen of afsluiten, oude radiatoren eraf |
| Ruwbouw | Leidingen op de nieuwe plekken, door vloer of wand; drukproef |
| Stucwerk en schilderen | Wanden afwerken zonder radiator ervoor; leidingen afgedopt |
| Afbouw | Nieuwe radiatoren ophangen, kranen erop, systeem vullen en ontluchten |
| Oplevering | Inregelen en samen controleren of elke kamer warm wordt |
Verbouwt u in de winter en wilt u in huis blijven wonen, dan is een tijdelijke oplossing nodig. Soms blijft een deel van de verwarming aan terwijl een andere verdieping wordt aangepakt. Bespreek dat vooraf; in verbouwen in de winter staan de mogelijkheden.
Welke fouten zien we bij het vervangen van radiatoren?
In huizen waar al eerder is verbouwd, zien we steeds dezelfde dingen terug. Geen ervan is duur om te voorkomen, wel om achteraf op te lossen.
- Dezelfde maat teruggehangen terwijl de kamer groter is geworden of de verwarming is veranderd.
- Radiator achter een bank of kast, zodat de warmte niet de kamer in komt.
- Geen ruimte gelaten voor de vensterbank of de gordijnen, zodat de radiator onder een te diepe plank verdwijnt.
- Nieuwe radiator op een vuil systeem, zonder doorspoelen of filter.
- Niet ingeregeld, zodat de kamer achteraan het huis nooit echt warm wordt.
- Ophangpunten in een wand die het gewicht niet draagt, zoals een dunne gipswand zonder achterhout.
- Leidingen uit de vloer op een plek die niet past bij het model dat later is gekozen.
Die laatste fout ontstaat als de radiator pas wordt gekozen nadat de vloer klaar is. Kies het model daarom vóór de ruwbouw, of laat de installateur een aansluiting kiezen die bij meerdere modellen past.
Hoe neemt u radiatoren vervangen mee in uw renovatieplan?
Loop vóór de opname uw huis eens door met de verwarming aan. Welke kamers worden niet warm, welke radiatoren zijn onderaan koud, waar zitten roestplekken? Noteer het. Bedenk ook wat u de komende jaren met de verwarming van plan bent. Een warmtepomp over drie jaar is een andere uitgangsvraag dan een nieuwe ketel volgend jaar.
Bij de opname kijkt de eigenaar van MA Layan naar de staat van wanden, vloeren en leidingen, en waar radiatoren straks moeten komen. De berekening en aanleg van de verwarming horen bij een erkend installateur. Het past in dezelfde planning, zodat de wanden worden afgewerkt als de leidingen klaar zijn. In de offerte per onderdeel ziet u dan apart staan wat het verwarmingswerk is.