Het korte antwoord
Een schrootjesplafond kunt u weghalen, overplaten met gipsplaat of laten zitten en schilderen. Weghalen geeft het mooiste resultaat en laat zien wat erachter zit, maar maakt stof. Overplaten is schoner en sneller, mits de platen in de balken worden vastgezet. Schilderen is het eenvoudigst, maar de lijnen blijven. Beslis het aan het begin van uw woningrenovatie.
Wat is een schrootjesplafond?
Een schrootjesplafond is een plafond van smalle houten latten, schrootjes, die met een messing en groef in elkaar passen. Ze zitten op houten regels die onder de balken of tegen het oude plafond zijn gezet. In de jaren 70 en 80 was het een populaire manier om een oud of gescheurd plafond snel weg te werken, vaak in grenen of vuren, gelakt of gebeitst.
Veertig jaar later is de lak vergeeld en oogt de kamer lager en donkerder dan nodig. Bij een renovatie komt dan de vraag: wat doen we ermee? Het antwoord hangt minder af van het schrootjesplafond zelf dan van wat erachter zit en wat u in de kamer verder van plan bent.
Een schrootjesplafond weghalen, overplaten of laten zitten: de opties
| Punt | Weghalen | Overplaten met gipsplaat | Laten zitten en schilderen |
|---|---|---|---|
| Wat er gebeurt | Schrootjes en regels eruit, nieuw plafond eronder | Gipsplaat tegen of onder de schrootjes, daarna stucen | Schuren, grondverf, twee lagen verf |
| Stof en rommel | Veel, plus wat erachter vandaan komt | Weinig | Weinig |
| Hoogte | U wint hoogte terug | U verliest een klein beetje | Blijft gelijk |
| Resultaat | Strak wit plafond | Strak wit plafond | Lichter, maar de lijnen blijven |
| Wat erachter zit | Komt aan het licht en kan worden aangepakt | Blijft verborgen | Blijft verborgen |
| Leidingen en spots | Alles kan opnieuw | Moet vooraf worden geregeld | Beperkt |
| Past bij | Complete renovatie, nieuwe elektra | Kamer waar verder weinig aan het plafond gebeurt | Snelle opfrisbeurt, of als u het hout mooi vindt |
In een complete renovatie wint weghalen het vaakst. Het stof is er toch al, de elektra wordt vaak vernieuwd en u wilt weten wat er boven uw hoofd zit. Overplaten is een goede keuze als het plafond erachter in orde is en de kamer verder weinig verandert.
Welke aanpak past bij uw schrootjesplafond?
| Als… | Dan ligt het meest voor de hand… |
|---|---|
| de elektra in het plafond oud is of er spots moeten komen | weghalen, zodat de kabels opnieuw kunnen |
| de kamer laag is | weghalen, want overplaten kost hoogte |
| u vochtplekken of verkleuring ziet | weghalen en eerst de oorzaak zoeken |
| het plafond strak ligt en er verder niets aan hoeft | overplaten met gipsplaat |
| u snel een lichtere kamer wilt zonder verbouwing | schilderen in een lichte kleur |
| u het hout eigenlijk mooi vindt | laten zitten, eventueel opschuren en opnieuw afwerken |
| het huis van vóór 1994 is en er plaatmateriaal achter kan zitten | eerst laten onderzoeken voordat er gesloopt of geboord wordt |
“Een schrootjesplafond is meestal niet het probleem. Het is de deken die over het probleem van veertig jaar geleden is gelegd.”
Wat zit er achter een schrootjesplafond?
Een schrootjesplafond werd zelden op een kaal plafond gezet. Er was meestal een reden. Wat u kunt aantreffen als de schrootjes eraf gaan:
- Het oude plafond. Vaak een stucplafond op latten met scheuren of losse delen, of oude plafondplaten. Soms nog met lijstwerk.
- Oude bedrading. Kabels die zonder buis tussen de regels zijn gelegd, lasdozen die niet meer bereikbaar zijn, aansluitingen voor spots uit de tijd dat het plafond werd gemaakt.
- Sporen van lekkage. Verkleurd hout of een oud plafond met vlekken, van een badkamer of dak erboven.
- Isolatie. Soms is er boven de schrootjes isolatie gelegd. Die is na jaren vaak ingezakt of vervuild.
- Plaatmateriaal van vóór 1994. Daarin kan asbest zitten. Niet zelf slopen of boren, maar eerst laten onderzoeken door een gecertificeerd bedrijf. Meer in asbest herkennen in een oud huis.
Een vakman kan bij een lamppunt of een losse schroot vaak al een blik naar binnen werpen. Dat geeft bij de opname een goed beeld, al blijft het pas echt zeker als het plafond open ligt.
Hoe gaat een schrootjesplafond weghalen in de praktijk?
Het weghalen zelf gaat snel. De schrootjes worden losgemaakt, de regels eruit gehaald en alle spijkers en schroeven verwijderd. Er komt stof en oud vuil vanaf, dus de rest van de woning wordt afgeschermd. Daarna wordt bekeken wat er boven zit.
Dan volgt de keuze voor het nieuwe plafond. Is het oude plafond erachter goed, dan kan het hersteld en gestuct worden. Meestal komt er een nieuw plafond van gipsplaat, onder de balken of op een nieuw regelwerk, en daarna stucwerk. Welke plaat en afwerking passen, staat in plafondplaten of een gestuct plafond. Wanneer het oude plafond erachter echt weg moet, leest u in een plafond vervangen in een oud huis.
Dit is ook het moment voor de elektra. Een erkend installateur legt nieuwe kabels in buizen, plaatst lamppunten waar u ze straks wilt en maakt de aansluitingen bereikbaar. Wanneer de hele elektra aan vervanging toe is, staat in elektra vernieuwen bij een renovatie.
Kunt u een schrootjesplafond overplaten met gipsplaat?
Ja, en het is een veelgekozen tussenweg. Er gaan gipsplaten tegen de schrootjes aan, die daarna worden gewapend en gestuct. Het oude plafond verdwijnt uit het zicht zonder sloopwerk. Een paar dingen bepalen of het goed blijft:
- Vast in de constructie. De schroeven gaan door de schrootjes heen in de regels of balken erachter. Schrootjes alleen geven te weinig houvast voor een zware plaat.
- Vlak genoeg. Hangt het schrootjesplafond scheef of door, dan komt er eerst een nieuw regelwerk. Dat kost meer hoogte.
- Alles vooraf. Lamppunten, spots en kabels moeten geregeld zijn voordat de platen erop gaan. Achteraf is het gepuzzel.
- Randen. Langs de wanden komt een nette aansluiting; daar zit de kans op scheuren als het hout erachter werkt.
Wilt u lager uitkomen, bijvoorbeeld voor inbouwspots of een kanaal, dan wordt het een verlaagd plafond met een eigen frame. Hoe dat werkt, leest u in een verlaagd plafond.
Een schrootjesplafond schilderen: werkt dat?
Schilderen is de snelste manier om een kamer lichter te maken. Een wit of lichtgrijs schrootjesplafond oogt rustiger dan vergeelde lak, en sommige mensen vinden de lijnen juist mooi. Het moet wel goed worden voorbereid. De oude lak wordt ontvet en geschuurd, zodat de nieuwe verf hecht. Daarna komt een grondverf die op lak hecht en die doorbloeden van knoesten tegenhoudt. Zonder die laag komen de knoesten na een tijd als gele vlekken terug. Vervolgens gaan er een of twee lagen verf op.
Schilderen lost niets op aan wat erachter zit. In een badkamer is het geen blijvende oplossing: vocht trekt in de groeven en in het hout, en schimmel volgt. Daar is een gestuct plafond op vochtbestendige plaat of een kunststof plafond beter, zoals beschreven in het plafond in de badkamer.
Welke fouten met een schrootjesplafond ziet een vakman het vaakst?
Bij een schrootjesplafond gaat het zelden mis bij het idee, wel bij de uitvoering. Dit komt een vakman in bestaande woningen het vaakst tegen.
- Gipsplaat alleen in de schrootjes geschroefd. Na een tijd komen er scheuren langs de naden of bulten bij de schroeven, omdat de dunne schrootjes meegeven.
- Overplaten over oude bedrading. Lasdozen en kabels verdwijnen achter de nieuwe plaat en zijn niet meer bereikbaar. Bij een storing moet het plafond weer open.
- Schilderen zonder grondverf. De verf bladdert van de gladde lak af, of de knoesten komen geel door.
- Een lekkage wegwerken. Verkleurde schrootjes worden overgeschilderd of achter gipsplaat weggewerkt, terwijl de bron boven nog lekt.
- Zelf slopen in een oud huis. Zonder te weten wat er achter zit, met kans op asbest en zonder afscherming van de rest van de woning.
Bijna al deze fouten komen voort uit haast. Wie eerst kijkt wat er achter het plafond zit en pas daarna kiest, voorkomt ze.
Waar past het schrootjesplafond in de planning?
Weghalen hoort bij de sloop, aan het begin. Daarna volgen de elektra, eventuele leidingen en isolatie, dan het nieuwe plafond en het stucwerk, en pas daarna wanden, schilderwerk en vloer. Overplaten komt na de elektra en vóór de wanden. Schilderen kan aan het eind, voordat de vloer erin gaat.
Bij een opname kijken we bij een lamppunt of losse schroot wat er achter uw schrootjesplafond zit, en wat u verder in de kamer wilt. Daarmee is snel duidelijk welke van de drie opties het meeste oplevert.
- Kijk bij een lamppunt of losse schroot wat erachter zit.
- Laat plaatmateriaal van vóór 1994 eerst onderzoeken.
- Bepaal waar lampen en spots straks komen.
- Laat de elektra in het plafond nakijken door een erkend installateur.
- Meet de kamerhoogte als u overplaten overweegt.
- Kies bij schilderen een grondverf die op lak hecht en knoesten tegenhoudt.