Het korte antwoord
Elektra vernieuwen is verstandig als uw installatie oud is, als er geen aardlekschakelaar of randaarde is, of als u straks meer stroom nodig heeft voor een keuken of warmtepomp. Een renovatie is het moment, want de muren zijn dan toch open. De aanleg hoort bij een erkend installateur, met groepen in de meterkast. Het is een vast onderdeel van een complete woningrenovatie.
Extra groepen, stopcontacten en verlichting tijdens uw renovatie: zo pakken wij de elektra aan.
Wanneer is het tijd om de elektra te vernieuwen?
Elektra is het deel van uw huis waar u het minst over nadenkt, zolang het werkt. Toch is het in veel oudere woningen het onderdeel dat het langst niet is vernieuwd. Er zijn in de loop van de jaren stopcontacten bijgekomen, een groep voor de wasmachine, een paar extra lampen. Maar de basis, de leidingen in de muren en de kast in de gang, is vaak nog van lang geleden.
U hoeft geen installateur te zijn om de eerste signalen te zien. De tabel hieronder laat zien waar u op kunt letten, en wat het meestal betekent. Herkent u er een paar, dan is het verstandig om de elektra mee te nemen in de renovatie.
| Wat u ziet | Wat het kan betekenen | Wat u doet |
|---|---|---|
| Schroefstoppen of oude zekeringen in de meterkast | Een oude installatie, vaak zonder aardlekschakelaar | Laten nakijken, bij een renovatie meestal vervangen |
| Stopcontacten zonder randaarde in woonkamer of slaapkamer | In die leidingen loopt geen aarde mee | Nieuwe leidingen met aarde laten aanleggen |
| Een groep die vaak uitvalt | Te veel apparaten op één groep, of een fout in de leiding | Laten uitzoeken en de groepen anders verdelen |
| Stoffen of brosse draden achter een schakelaar | Heel oude bedrading | Vervangen, niet laten zitten achter nieuw stucwerk |
| Overal verlengsnoeren en stekkerdozen | Te weinig stopcontacten op de goede plekken | Een nieuw plan per kamer maken |
| Een stopcontact dat warm wordt, verkleurt of ruikt | Slecht contact of overbelasting | Direct laten nakijken, niet wachten op de renovatie |
| Geen ruimte in de kast voor een nieuwe kookplaat of warmtepomp | De kast is te klein voor wat er komt | De groepenkast laten uitbreiden of vervangen |
Een paar van deze punten gaan over gemak, zoals te weinig stopcontacten. Andere gaan over veiligheid, zoals een installatie zonder aardlekschakelaar of draden die broos zijn geworden. Bij die laatste groep is de vraag niet of, maar wanneer.
Waarom is een renovatie het moment om de elektra te vernieuwen?
Nieuwe leidingen moeten ergens lopen: in de muur, in het plafond of onder de vloer. In een bewoond huis met strakke wanden betekent dat sleuven frezen, gaten boren en daarna alles weer dichtmaken en opnieuw afwerken. Bij een renovatie zijn veel muren en vloeren toch al open, of komt er nieuw stucwerk overheen. Dan kost de elektra veel minder breekwerk.
De volgorde is daarom belangrijk. De elektra wordt aangelegd na de sloop en het plaatsen van nieuwe wanden, en voordat de stukadoor komt. Wie na het stucen nog een stopcontact wil verplaatsen, krijgt een nieuwe sleuf in een nieuwe wand. Neem het plan dus door voordat het ruwe werk klaar is. Hoe de elektra in de rest van de planning valt, leest u in de volgorde van een renovatie, en wat het stucwerk daarna vraagt in stucwerk: glad, spachtelputz of sausklaar.
“Een stopcontact op de verkeerde plek merkt u elke dag. Het goed plannen kost een middag, het later verplaatsen een nieuwe wand.”
Wat gebeurt er in de meterkast?
In de meterkast komt de stroom uw huis binnen. Het deel tot en met de meter is meestal van de netbeheerder, en daar werkt u of uw installateur niet zelf aan. Daarna begint uw eigen installatie: de groepenkast. Daarin wordt de stroom verdeeld over groepen, en elke groep voedt een deel van het huis.
- Groepen. Een groep is een stroomkring met een eigen beveiliging. Een goede verdeling zorgt dat niet alles uitvalt als er één apparaat stuk is, en dat zware apparaten niet samen op één kring zitten.
- Aardlekschakelaars. Die schakelen de stroom uit als er stroom weglekt, bijvoorbeeld via een kapot apparaat of een mens. In nieuwe installaties zijn ze gewoon. In oude installaties ontbreken ze soms.
- Eigen groepen voor zware apparaten. Een kookplaat, oven, vaatwasser, wasmachine of droger krijgt meestal een eigen groep. Een inductiekookplaat vraagt vaak een zwaardere aansluiting.
- Ruimte voor later. Een kast met een paar vrije plekken maakt het makkelijk om later een warmtepomp, zonnepanelen of een laadpunt toe te voegen.
Komen er grote stroomgebruikers bij, zoals een warmtepomp of een laadpunt, dan kan het zijn dat de aansluiting van de netbeheerder zelf zwaarder moet. Dat regelt u met de netbeheerder, en het kan even duren. Vraag uw installateur daarom vroeg of uw aansluiting genoeg is voor wat u van plan bent.
Een plan per kamer: hoeveel stopcontacten en waar?
De meest gehoorde spijt na een renovatie is niet de keuze van de tegels, maar een stopcontact dat net achter de bank zit of een lichtknop aan de verkeerde kant van de deur. Loop daarom elke kamer in gedachten door. Waar staat de bank, waar het bed, waar de tv? Waar laadt u uw telefoon op, en waar staat de stofzuiger? Teken het op de plattegrond, met de meubels erin.
| Ruimte | Waar u aan denkt | Wat vaak vergeten wordt |
|---|---|---|
| Woonkamer | Tv-wand, bank, leeslamp, eettafel | Een netwerkkabel bij de tv, een stopcontact voor de kerstboom of een lamp in de vensterbank |
| Keuken | Werkblad, apparaten, afzuigkap | Stopcontacten op het eiland, verlichting onder de kastjes, een plek voor de koffiemachine |
| Slaapkamer | Aan beide kanten van het bed | Een schakelaar bij het bed voor het grote licht |
| Badkamer | Spiegel, afzuiging, handdoekradiator | Een aansluiting voor vloerverwarming of een spiegel met licht |
| Gang en trap | Licht bij de voordeur en de trap | Een schakelaar boven en onder aan de trap, en een plek voor rookmelders |
| Werkplek | Bureau, printer, laptop | Een vaste netwerkaansluiting en genoeg stopcontacten op bureauhoogte |
| Balkon of tuin | Buitenlamp | Een buitenstopcontact dat geschikt is voor buiten |
Denk ook aan wat u niet ziet. Lege buizen naar de zolder, de meterkast of de tuin kosten tijdens de renovatie weinig moeite, en besparen later veel breekwerk. Voor internet geldt hetzelfde: een netwerkkabel naar de werkplek en de tv is betrouwbaarder dan wifi door drie muren.
Keuken, badkamer en zware apparaten
In de keuken komt de meeste stroom samen. Een kookplaat, een oven, een vaatwasser en een koelkast trekken samen veel, en vaak tegelijk. Daarom krijgt de keuken meestal meerdere groepen. Bij een nieuwe keuken hoort het plan voor de elektra dus vroeg op tafel, samen met de tekening van de kasten. Wat er nog meer bij een nieuwe keuken komt kijken, leest u in een nieuwe keuken bij een renovatie.
In de badkamer gelden strengere eisen. Water en stroom gaan slecht samen, en daarom zijn er regels voor waar een stopcontact, schakelaar of lamp mag zitten, en welke uitvoering dat moet zijn. Rond de douche en het bad is dat het strengst. De installateur weet wat waar mag. Komt er elektrische vloerverwarming, dan heeft die ook een aansluiting nodig die past bij het vermogen. Meer daarover leest u in vloerverwarming in de badkamer.
Overweegt u in de komende jaren een warmtepomp, zonnepanelen of een laadpunt? Zeg het nu, ook als het nog geen plan is. Een installateur kan dan ruimte laten in de groepenkast en een lege buis leggen naar de plek waar het later komt.
Wie mag de elektra aanleggen, en wat krijgt u op papier?
Nieuwe elektra hoort aangelegd te worden door een erkend installateur. Dat is geen formaliteit. Een fout in een leiding ziet u niet, tot er iets misgaat. Een installateur weet welke draad bij welke groep hoort, hoe de beveiliging moet zijn en wat er in een natte ruimte nodig is. Zelf even een stopcontact bijzetten op een bestaande groep lijkt handig, maar is een veelvoorkomende oorzaak van overbelaste groepen.
Vraag na de aanleg om stukken die laten zien wat er is gedaan. Een overzicht van de groepen, liefst ook als sticker of lijst in de meterkast, en een tekening van waar de leidingen lopen. Zo weet u later welke groep u uitzet als u een lamp vervangt, en weet de volgende vakman waar hij niet moet boren. Vraag ook of de installatie na de aanleg is gecontroleerd, en of u daar een verslag van krijgt.
- Een overzicht van alle groepen en wat erop zit.
- Een tekening of foto's van de leidingen voordat de muren dicht gingen.
- Informatie over de controle van de installatie na de aanleg.
- De handleidingen van nieuwe onderdelen, zoals de groepenkast en de rookmelders.
Appartement, monument of bewoond huis: waar let u extra op?
In een appartement zijn niet alle leidingen van u. Soms loopt er een leiding door uw woning naar een andere, of zit uw meterkast in een gedeelde ruimte. Ook muren en vloeren kunnen bij het gebouw horen. Een sleuf in een gemeenschappelijke muur of een gat door een betonvloer vraagt dan toestemming. Kijk het na in de splitsingsakte, of vraag het bij de VvE. Hoe u dat aanpakt, leest u in renoveren met de VvE.
Niet elke muur mag zomaar worden ingefreesd. In een dragende muur of een dunne scheidingswand kan een diepe of lange sleuf de muur verzwakken. Laat de installateur en waar nodig een constructeur kijken waar leidingen het best lopen. In een monument of een pand met oude plafonds met lijstwerk wordt vaak gekozen voor een route die de oude delen spaart, zoals langs plinten of via een verlaagd plafond in een gang.
Blijft u in huis wonen tijdens de renovatie? Dan moet er stroom zijn voor de koelkast, verlichting en uw telefoon, terwijl de installatie wordt vervangen. Dat vraagt een goede volgorde, zodat u niet dagen zonder stroom zit. Meer over wonen tijdens het werk leest u in renoveren terwijl u er woont.
Zo begint u met nieuwe elektra
Begin met de meterkast. Maak er een foto van, en kijk of u schroefstoppen, oude automaten of aardlekschakelaars ziet. Tel hoeveel groepen er zijn. Loop daarna door het huis en noteer waar u nu verlengsnoeren gebruikt, waar u een lichtknop mist en welke apparaten u wilt toevoegen. Met die lijst en een plattegrond met de meubels erin heeft u al de helft van het plan.
Wat achter de muren zit, ziet u zelf niet. Bij een opname bij u thuis kijkt de eigenaar van MA Layan ook in de meterkast en naar de staat van de stopcontacten en schakelaars. In de offerte per onderdeel staat de elektra apart, zodat u ziet wat er nieuw komt en wat blijft. De elektra staat in dezelfde planning als het stucwerk en de andere vakken, met één aanspreekpunt van begin tot eind.