Het korte antwoord
Een warmtepomp werkt het best met lage watertemperaturen, en vloerverwarming geeft warmte af over een groot oppervlak. Daarom passen ze goed bij elkaar. De warmtepomp plaatst een erkend installateur. Een woningrenovatie is het moment om isolatie, de vloeropbouw, leidingen en elektra erop voor te bereiden, zodat u later niet opnieuw hoeft open te breken.
Waarom passen een warmtepomp en vloerverwarming bij elkaar?
Een warmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht, de bodem of het grondwater en brengt die naar een hogere temperatuur. Hoe lager de temperatuur van het water dat hij moet maken, hoe zuiniger hij werkt. Een cv-ketel stookt het water voor radiatoren vaak flink op. Een warmtepomp doet dat liever niet.
Vloerverwarming is een netwerk van buizen in of onder de vloer, waar warm water doorheen loopt. Omdat de hele vloer warmte afgeeft, is lauw water genoeg om een kamer warm te krijgen. Dat is precies waar een warmtepomp goed in is. Lage-temperatuurradiatoren of convectoren kunnen ook, maar bij een renovatie waarbij de vloer er toch uit gaat, is vloerverwarming vaak de logische keuze.
Wat u wel moet weten: vloerverwarming warmt traag op en koelt traag af. U zet hem niet even hoog als u thuiskomt, maar laat hem op een rustige, gelijkmatige stand draaien. Dat past bij een warmtepomp, maar het is een andere gewoonte dan stoken met een ketel.
Wie doet wat bij een warmtepomp en vloerverwarming?
Een warmtepomp kiezen, berekenen en plaatsen is werk voor een erkend installateur. Die bepaalt hoeveel vermogen uw huis nodig heeft, welk type past en waar de buiten- en binnendelen komen. Een renovatiebedrijf plaatst geen warmtepompen, maar zorgt er wel voor dat het huis er klaar voor is: de vloer, de leidingen in de wanden, de plek voor de verdeler en de ruimte voor het binnendeel.
Dat vraagt overleg tussen die twee, liefst voordat de vloer erin gaat. De installateur geeft aan welke leidingen, welke vloeropbouw en welke elektra hij nodig heeft. De renovatie houdt daar rekening mee. Gebeurt dat niet, dan kan het zijn dat er na de renovatie toch weer een sleuf in de nieuwe wand moet.
“Een warmtepomp wordt door de installateur geplaatst, maar de vloer, de isolatie en de leidingen bepalen of hij straks goed werkt.”
Is uw huis geschikt voor een warmtepomp met vloerverwarming?
De belangrijkste vraag is niet welke warmtepomp u kiest, maar hoeveel warmte uw huis verliest. Een slecht geïsoleerd huis heeft veel warmte nodig, en dan kan een warmtepomp met lauw water het niet bijhouden op koude dagen. Daarom gaat isoleren voor. Hoe u dat in een renovatie meeneemt, leest u in isoleren tijdens een renovatie, en welk onderdeel eerst komt in wat u eerst isoleert.
- Isolatie. Hoe beter dak, vloer, gevel en glas geïsoleerd zijn, hoe beter een warmtepomp met vloerverwarming werkt.
- Hybride of volledig. Een hybride warmtepomp werkt samen met een ketel. Die kan een tussenstap zijn in een huis dat nog niet goed geïsoleerd is. Laat de installateur uitleggen wat in uw huis past.
- Ruimte. Een volledig elektrische warmtepomp heeft vaak een binnendeel en een boilervat nodig. Dat vraagt een plek, bijvoorbeeld op zolder, in een berging of een technische ruimte.
- Stroom. Een warmtepomp gebruikt stroom. Uw meterkast en soms de aansluiting moeten dat aankunnen.
Wat bereidt u in de renovatie voor op een warmtepomp?
Ook als de warmtepomp pas later komt, kunt u in de renovatie veel voorbereiden. Dit is het deel waar u het meeste wint: wat nu open ligt, hoeft later niet opnieuw open.
| Onderdeel | Wat u in de renovatie regelt | Waarom nu |
|---|---|---|
| Vloer | Isolatie onder de nieuwe dekvloer en buizen voor vloerverwarming | Later betekent de nieuwe vloer er weer uit |
| Verdeler | Een bereikbare plek per verdieping, bijvoorbeeld in een kast of onder de trap | De verdeler is het knooppunt van alle groepen |
| Leidingen | Aanvoer en retour van de warmtepomp naar de verdelers, en een condensafvoer | Leidingen in de muur gaan mee met het ruwe werk |
| Elektra | Een aparte groep en ruimte in de meterkast | Een nieuwe meterkast past bij de elektra van de renovatie |
| Binnendeel en boilervat | Ruimte vrijhouden, met water, afvoer en stroom in de buurt | Een kast of berging inrichten is nu eenvoudig |
| Buitendeel | Plek kiezen, leidingdoorvoer in de gevel voorbereiden | Een doorvoer in een gestucte muur is later meer werk |
| Ventilatie | Afzuiging en roosters in het plan | Een goed geïsoleerd huis heeft betere ventilatie nodig |
De elektra verdient aandacht. Een warmtepomp, een inductieplaat en later misschien een laadpunt vragen samen meer van de meterkast dan een oud huis gewend is. In elektra vernieuwen leest u waar u op let. Elektra legt een erkend installateur aan, met de groepen in de meterkast.
Welke vloerverwarming past op uw vloer?
Hoe vloerverwarming in de vloer komt, hangt af van wat er onder ligt en hoeveel hoogte u heeft. In een oud Amsterdams huis is dat vaak een houten balklaag, in een nieuwer huis een betonvloer.
| Ondergrond | Gangbare manier | Let op |
|---|---|---|
| Betonvloer met ruimte voor een nieuwe dekvloer | Isolatie, buizen en een nieuwe dekvloer erover | Opbouwhoogte en droogtijd van de dekvloer |
| Bestaande dekvloer die goed is | Sleuven in de dekvloer frezen voor de buizen | Weinig hoogteverlies, maar de dekvloer moet stevig en dik genoeg zijn |
| Houten balklaag | Een droogbouwsysteem met platen waarin de buizen liggen | Gewicht en stijfheid van de vloer: laat een constructeur meekijken |
| Weinig opbouwhoogte | Een dun systeem dat op de vloer komt | Deuren, drempels en trap moeten aansluiten |
Op een houten vloer is extra gewicht niet vanzelfsprekend. Een natte dekvloer op houten balken kan te zwaar zijn of gaan scheuren als het hout beweegt. Laat bij twijfel een constructeur rekenen. Meer over oude houten vloeren leest u in een badkamer op een houten balklaag, dezelfde vragen spelen in de rest van het huis.
Welke vloer kunt u leggen op vloerverwarming met een warmtepomp?
Alles wat op de vloerverwarming ligt, houdt een beetje warmte tegen. Bij een warmtepomp, die met lauw water werkt, telt dat extra. Tegels en gietvloeren laten warmte goed door. Pvc en laminaat kunnen ook, als ze geschikt zijn voor vloerverwarming. Hout kan, mits de soort, de dikte en de manier van leggen daarvoor gekozen zijn. Een dik tapijt of een vloerkleed over een groot deel van de kamer werkt tegen.
Wilt u een houten vloer, zoals een visgraat? Bespreek dan vooraf met de vloerenlegger en de installateur welk hout en welke opbouw past. Hout werkt bij warmte en droogte, en dat geeft kieren als het niet goed gekozen is. In een visgraatvloer leggen leest u meer over hout in een oud huis.
En in de badkamer?
In de badkamer is vloerverwarming op het warmwatersysteem heel prettig onder de tegels. Met een warmtepomp is het water lauw, dus de vloer voelt minder warm aan dan u van een elektrische mat gewend bent. Daarom kiezen mensen in de badkamer soms voor een combinatie: vloerverwarming voor de basis en een handdoekradiator die even extra warmte geeft. Het verschil tussen de systemen leest u in vloerverwarming in de badkamer.
Waar komt het buitendeel van de warmtepomp?
Een luchtwarmtepomp heeft een buitendeel met een ventilator. Die maakt geluid, en daar kunnen buren last van hebben. Er gelden regels voor geluid en soms voor de plek, zeker op een gevel aan de straatkant, in een monument of in een beschermd stadsgezicht. Kijk in het Omgevingsloket of vraag het na bij de gemeente. In een appartement beslist de VvE meestal over plaatsing op het dak, het balkon of de gevel.
- Vraag de installateur om een berekening van wat uw huis nodig heeft, na de isolatie.
- Laat de installateur en de renovatie samen naar de vloeropbouw en de leidingen kijken.
- Kies een plek voor de verdelers en het binnendeel voordat de wanden dicht gaan.
- Laat de meterkast en de aansluiting nakijken op het extra stroomgebruik.
- Kies een vloerafwerking die geschikt is voor vloerverwarming.
- Check de regels voor het buitendeel in het Omgevingsloket of bij de VvE.
Wanneer in de renovatie komt de vloerverwarming?
Vloerverwarming komt na de sloop, de constructie, de isolatie van de vloer en het leidingwerk in de wanden, en voor de dekvloer of de afwerkvloer. Een nieuwe dekvloer moet daarna drogen. Vloerverwarming wordt meestal rustig en stap voor stap in gebruik genomen, volgens de aanwijzingen van de leverancier of installateur. Wie te snel stookt, riskeert scheuren in de dekvloer of een vloer die later gaat werken. De volledige volgorde leest u in de volgorde van een renovatie.
Overweegt u een warmtepomp, nu of over een paar jaar? Zeg het dan bij de opname. De eigenaar kijkt bij u thuis naar de vloer, de leidingen en de meterkast, en dan kan de renovatie er rekening mee houden. De installateur rekent daarna uit welke warmtepomp past.