Het korte antwoord
Sausklaar stucwerk is glad genoeg om direct te sausen en is de meest gekozen afwerking bij een renovatie. Behangklaar is iets minder strak en bedoeld voor behang. Spachtelputz en spuitwerk geven een structuur die oneffenheden verbergt, maar is later lastig weg te krijgen. De keuze hangt af van de ruimte, de ondergrond en wat er straks op komt. Stucwerk hoort bij een complete woningrenovatie.
Wij stucen en schilderen de hele woning in één planning: stucwerk en schilderwerk.
Welke stucwerk soorten zijn er?
Stucwerk is de laag die van een ruwe muur of een plafond een strak vlak maakt. Een stukadoor zet een pleister op de wand, strijkt die vlak en werkt hem af. Hoe glad die afwerking wordt, en of er een structuur in komt, bepaalt hoe de wand er straks uitziet en wat er nog op moet. In offertes ziet u daarvoor een paar namen terugkomen. Ze klinken vergelijkbaar, maar het verschil in werk en resultaat is groot.
| Soort | Hoe het eruitziet | Waar het past | Let op |
|---|---|---|---|
| Sausklaar | Glad en strak, klaar om te sausen | Woonkamer, slaapkamer, gang, plafonds | Na het drogen eerst voorstrijken, en kleine plekjes bijwerken |
| Behangklaar | Vlak, maar met kleine oneffenheden | Wanden die behang krijgen | Niet bedoeld om direct op te sausen |
| Spachtelputz | Korrelige structuur, met de spaan in een patroon gezet | Wanden waar u een structuur wilt | Lastig schoon te houden en later lastig te verwijderen |
| Spuitwerk | Fijne of grove structuur, gespoten | Vooral plafonds | Bij oude structuurplafonds eerst laten nagaan op asbest |
| Decoratieve pleister | Kalk- of betonlook, met wolken en diepte | Een accentwand of een hele ruimte met karakter | Meer werk, en het resultaat hangt sterk af van de vakman |
| Vlak voor tegels | Recht, maar niet glad | Wanden die worden betegeld | In de douche hoort er een waterdichte laag onder de tegels |
In de meeste woningen komt het neer op sausklaar voor wanden en plafonds, met hier en daar een andere keuze. Spachtelputz kiezen mensen bij een renovatie minder vaak dan vroeger, maar het zit nog in veel huizen. Vaak is de vraag dan niet of u het wilt, maar wat u ermee doet.
Sausklaar of behangklaar: wat is het verschil?
Het verschil zit in hoe strak de stukadoor het vlak afwerkt. Bij behangklaar is de wand vlak genoeg om behang op te plakken. Kleine oneffenheden, een spaanslag of een iets ruwere plek verdwijnen onder het behang. Bij sausklaar wordt de wand een stap verder gladgezet, omdat verf alles laat zien. Dat kost meer tijd en vakmanschap, en dat ziet u terug in het werk.
Sausklaar betekent niet dat er nooit meer iets aan hoeft. Na het drogen zijn er bijna altijd een paar plekjes die de schilder bijwerkt: een klein gaatje, een randje bij een stopcontact of een hoek die net niet scherp is. Spreek vooraf af wie dat doet, de stukadoor of de schilder. Zo voorkomt u dat het tussen twee vakken in blijft liggen.
Kiest u voor behang, dan is sausklaar niet nodig. Wilt u later misschien toch verven, of weet u het nog niet, dan is sausklaar de veiligere keuze. Een sausklare wand kan behang krijgen, maar een behangklare wand is niet zonder meer mooi te sausen.
Spachtelputz en spuitwerk: wanneer kiest u een structuur?
Een structuur heeft één groot voordeel: hij verbergt veel. Een muur die niet helemaal recht is, een plafond met oude naden of een wand met veel reparaties ziet er met spachtelputz of spuitwerk rustig uit. Daarom werd het vroeger veel gebruikt, vooral op plafonds. Het is ook sneller aan te brengen dan een strak sausklaar vlak.
Er staan nadelen tegenover. In de korrels blijft stof en vet hangen, en een structuurwand is lastig af te nemen. Een schilderij ophangen of een stopcontact verplaatsen geeft een plek die moeilijk onzichtbaar te herstellen is. En wie er later vanaf wil, heeft een probleem. Spachtelputz wordt meestal niet weggeschuurd, maar overgezet: er komt een nieuwe pleisterlaag overheen die de structuur opvult en glad maakt. Soms wordt de oude laag eerst verwijderd.
Bij oude structuurplafonds is er een extra punt. In sommige oudere spuit- en structuurlagen is asbest verwerkt. Wilt u zo’n plafond laten schuren, afsteken of slopen, laat dan eerst nagaan of er asbest in zit. Dat is geen formaliteit: bij twijfel hoort er een inventarisatie te komen voordat er iets gebeurt. Overstucen zonder te schuren is soms een uitweg, maar ook dat laat u beoordelen.
Oude muren en plafonds: wat gebeurt er voor het stucen?
Stucwerk is zo goed als de ondergrond. In een oud huis is dat het grootste deel van het werk, en het deel dat u in een offerte het makkelijkst over het hoofd ziet. Een stukadoor die direct begint met de eindlaag, zonder het voorwerk, levert een wand die er de eerste weken goed uitziet en daarna gaat scheuren of bladderen.
- Losse pleister eruit. Oude pleister die hol klinkt of afbrokkelt, wordt verwijderd tot op een stevige laag. Daarna wordt de plek eerst opgevuld.
- Scheuren wapenen. Een scheur in de muur komt terug als u er alleen overheen stuct. Een vakman legt er gaas in, zodat de nieuwe laag de beweging beter opvangt.
- Sleuven en dozen dichten. Na nieuwe elektra of leidingen zitten er sleuven in de muur. Die worden eerst gedicht en vlak gemaakt.
- Een grondlaag. Op een zuigende of juist gladde ondergrond komt eerst een voorstrijk, zodat de pleister goed hecht en niet te snel droogt.
- Hoeken en randen. Op buitenhoeken komen meestal hoekprofielen. Zo wordt de hoek recht en is hij beter bestand tegen stoten.
In oude panden ligt vaak nog kalkpleister op de muren. Dat is een ander materiaal dan de gipspleister die nu het meest wordt gebruikt. Vraag daarom welk materiaal op uw bestaande laag past. En hebben uw plafonds nog lijstwerk of ornamenten, bespreek dan vooraf of die bewaard en hersteld worden. In een monument kunnen daar regels voor gelden. Wat dat betekent, leest u in verbouwen in een monument.
Welke afwerking past in welke ruimte?
Niet elke ruimte vraagt hetzelfde. Een plafond in de woonkamer ziet u anders dan een wand in de gang, en een badkamer stelt eigen eisen. Gebruik deze tabel als vertrekpunt.
| Ruimte | Vaak gekozen | Waarom | Let op |
|---|---|---|---|
| Woonkamer en slaapkamer | Sausklaar | Rustige, strakke wanden en plafonds | Strijklicht van grote ramen laat elke oneffenheid zien |
| Plafonds | Sausklaar, of spuitwerk bij een lastige ondergrond | Een plafond ziet u vaak schuin in het licht | Oude structuur eerst laten beoordelen |
| Gang en trap | Sausklaar met hoekprofielen | Veel loopverkeer en stoten | Een goed afwasbare verf erop |
| Keuken | Sausklaar, met tegels of een plaat achter het aanrecht | Vet en spatten bij het fornuis | De achterwand meenemen in het keukenplan |
| Badkamer | Tegels in de natte zone, vochtbestendige afwerking daarbuiten | Water en damp | Gewone gipspleister hoort niet in de douche |
| Zolder | Gipsplaten met afgewerkte naden, of helemaal gestuct | Schuine wanden en knieschotten | Naden goed laten wapenen, anders scheuren ze |
In de badkamer is stucwerk alleen een afwerking voor de plekken waar weinig water komt. Wat er in de douche nodig is, staat in een badkamer waterdicht maken. Buiten de douche moet de afwerking tegen damp kunnen, en helpt goede afzuiging om schimmel op de wanden en het plafond te voorkomen.
Waar past het stucwerk in de planning?
Stucwerk komt na het ruwe werk en voor de afwerking. Eerst wordt er gesloopt, dan worden nieuwe wanden geplaatst, leidingen en elektra aangelegd en de sleuven dichtgezet. Daarna komt de stukadoor. Pas als het stucwerk droog is, volgen de vloer, de deuren, de plinten en het schilderwerk. Een stopcontact dat na het stucen nog moet worden verplaatst, betekent een nieuwe sleuf en een nieuwe reparatie. Neem de elektra daarom vroeg door. Waar u dan op let, leest u in elektra vernieuwen bij een renovatie.
Stucwerk brengt veel vocht in huis. Een nieuwe houten vloer die al ligt, neemt dat op en kan gaan werken. Ook daarom ligt de vloer meestal pas na het stucwerk. Hoe dat in de hele renovatie valt, staat in de volgorde van een renovatie. Welke vloer er daarna komt, leest u in visgraat, plavuizen of pvc.
Na het stucen: drogen, voorstrijken en sausen
Nieuw stucwerk is donker als het net is aangebracht en wordt lichter naarmate het droogt. Dat drogen moet rustig gebeuren. Zet de ramen op een kier en laat de verwarming op een gewone stand staan. Een bouwdroger of de verwarming hoog zetten om het sneller te laten gaan, kan scheurtjes geven. Hoe lang het duurt, hangt af van de dikte van de laag, het seizoen en de ventilatie.
Is de wand droog, dan komt er eerst een voorstrijk of een grondverf. Nieuw stucwerk zuigt sterk, en zonder die eerste laag trekt de verf vlekkerig in. Daarna kan er gesausd worden. Kleine haarscheurtjes in een hoek, bijvoorbeeld tussen een wand en het plafond, kunnen in de eerste tijd ontstaan als het huis went aan de nieuwe lagen. Een schilder werkt die meestal weg met een flexibele vuller.
“Strijklicht is de eerlijkste keurder van een wand. Kijk er op een zonnige middag langs, dan weet u hoe strak hij is.”
Offertes voor stucwerk vergelijken: deze vragen stelt u
Twee offertes voor stucwerk kunnen er hetzelfde uitzien en toch iets heel anders bedoelen. De ene stukadoor rekent het voorwerk mee, de andere gaat uit van een goede ondergrond. Met deze vragen ziet u het verschil.
- Welke afwerking komt er precies: sausklaar of behangklaar, en voor welke wanden en plafonds?
- Wat gebeurt er met losse pleister, scheuren en sleuven, en zit dat in de prijs?
- Komen er hoekprofielen op de buitenhoeken?
- Wat gebeurt er met spachtelputz of spuitwerk dat er al zit: overzetten of eerst verwijderen?
- Wie werkt de laatste plekjes bij voor het sausen?
- Hoe worden vloeren, kozijnen en de rest van de woning afgedekt?
Bij MA Layan doet een eigen stukadoor het stucwerk, in dezelfde planning als de elektra, de vloer en de andere vakken. Wat uw muren en plafonds nodig hebben, is het best te zien bij een opname bij u thuis. Daarna krijgt u een offerte per onderdeel, met het stucwerk apart, zodat u ziet welk voorwerk erin is meegenomen.