Het korte antwoord
Zellige zijn handgemaakte, geglazuurde tegeltjes van klei uit Marokko, elk net anders van kleur, dikte en rand. Met Marokkaanse tegels worden ook cementtegels met een patroon bedoeld. Zellige past vooral op de wand van badkamer en keuken, ook in de douche met een waterdichte laag eronder. Bij een badkamerrenovatie vraagt het een tegelzetter die tijd neemt.
Wat zijn zellige tegels, en wat bedoelen mensen met Marokkaanse tegels?
Zellige zijn kleine tegels van klei die met de hand worden gevormd, gedroogd, geglazuurd en gebakken, van oudsher in Marokko. Omdat alles met de hand gaat, is geen tegel gelijk. De dikte verschilt, de randen zijn niet helemaal recht, het glazuur heeft kleine putjes, haarscheurtjes en tinten die per tegel verlopen. Samen geven ze een wand die leeft in het licht.
Met Marokkaanse tegels bedoelen mensen niet altijd zellige. Vaak gaat het om cementtegels met een patroon: vloertegels van gekleurd cement, met sterren, bloemen of geometrische vormen. En er zijn machinaal gemaakte keramische tegels die er als zellige uitzien. Op een foto lijken ze op elkaar, maar ze vragen elk iets anders.
| Soort | Wat het is | Waar het vaak komt | Let op |
|---|---|---|---|
| Zellige | Handgemaakt, geglazuurde klei, klein formaat | Wand: badkamer, douche, keukenachterwand | Ongelijke dikte en rand, glazuur kan beschadigen |
| Cementtegel met patroon | Gekleurd cement, geperst, niet gebakken, met een patroon in de bovenlaag | Vloer: toilet, hal, keuken, badkamer buiten de douche | Poreus, gevoelig voor vlekken en zuren, impregneren nodig |
| Keramische tegel in zellige-look | Machinaal gemaakt, met glazuur dat op zellige lijkt | Wand en soms vloer | Regelmatiger, makkelijker te leggen, minder levendig |
Dit artikel gaat vooral over echte zellige, en daarna over cementtegels. Over tegels in het algemeen leest u in badkamertegels kiezen.
Wat vraagt zellige van de tegelzetter?
Zellige leggen is een ander vak dan een strakke porseleinen tegel leggen. Bij een machinale tegel is het doel dat alles in één vlak en in één lijn ligt. Bij zellige is het doel een wand die levendig is, maar niet rommelig. Dat vraagt keuzes per tegel.
- Sorteren. Een tegelzetter mengt de tegels uit meerdere dozen en legt ze eerst los uit, zodat donkere en lichte tinten verspreid raken en er geen vlek van één kleur ontstaat.
- Lijm per tegel. Omdat de dikte verschilt, krijgt elke tegel lijm op de achterkant en wordt hij op hoogte gedrukt. Zo blijft de wand in grote lijnen vlak, met de kleine verschillen die erbij horen.
- Voeg of geen voeg. Zellige kan met een smalle voeg worden gelegd, of bijna tegen elkaar. Strak tegen elkaar oogt rijker, maar er blijft altijd een kleine voeg nodig, zeker in een natte ruimte.
- Zagen. Glazuur splintert snel. Snijranden langs plafond, nis en hoeken worden zorgvuldig gezaagd of slim weggewerkt.
- Tijd. Een wand zellige kost meer uren dan een wand met grote tegels van dezelfde maat. Dat hoort in de planning en in de offerte.
“Bij zellige is het geheim niet dat alles recht ligt. Het geheim is dat niemand ziet dat er per tegel is gekozen.”
Welke voeg past bij zellige, en hoe voorkomt u vlekken?
Het glazuur van zellige heeft fijne haarscheurtjes en kleine putjes. Dat is het karakter van de tegel. Maar voegsel kan in die scheurtjes en putjes trekken, en dan blijft er een grijze of donkere waas op de tegel. Bij een donkere voeg op een lichte tegel is dat risico het grootst.
- Test eerst. Voeg een paar losse tegels en kijk hoe het voegsel zich gedraagt voordat de hele wand wordt gevoegd.
- Beschermen. Sommige tegelzetters behandelen de tegels vooraf met een middel dat voorkomt dat voegsel in het glazuur trekt. Vraag ernaar.
- Kleur. Een voeg in een tint die bij de tegel past, valt weg en laat het glazuur spreken. Een contrasterende voeg tekent elke tegel, met al zijn onregelmatigheden.
- Schoonmaken. Het voegsel moet snel en voorzichtig van het glazuur worden gehaald, voordat het hard wordt.
In de douche is een voeg die minder water opneemt en makkelijk schoon blijft verstandig. Of een epoxyvoeg bij uw tegel past, leest u in een epoxy voeg.
Kunnen zellige tegels in de douche?
Ja, op de wand. Het glazuur is waterafstotend, maar de klei eronder is dat niet, en de voegen ook niet. Net als bij elke tegel komt er in de douche eerst een waterdichte laag op de wand, met afdichtband in de hoeken en manchetten rond de kranen. Daarna pas de zellige. Hoe dat gaat, leest u in een badkamer waterdicht maken.
Op de douchevloer is zellige meestal geen goede keuze. Het glazuur is glad als het nat is, het is minder hard dan een porseleinen vloertegel en de ongelijke dikte maakt een vloer met afschot lastig. Een gangbare oplossing is zellige op de wand en een stroeve, effen tegel of klein mozaïek op de douchevloer in een kleur die erbij past.
- Nis in de douche. Zellige in een nis is mooi, maar de hoeken vragen veel zaagwerk. Plan de maat van de nis op de maat van de tegels. Meer daarover in een inbouwnis in de badkamer.
- Randen. Waar zellige stopt, bijvoorbeeld halverwege de wand, is de rand van de tegel zichtbaar. Een afwerkprofiel of een rij tegels met een geglazuurde rand geeft een nette afsluiting.
- Kit. In de hoeken en langs de douchevloer komt kit, geen voeg. Kies een kleur die bij het glazuur past.
Marokkaanse cementtegels op de vloer: waar let u op?
Cementtegels met een patroon zijn zwaar en dik, en ze zijn niet gebakken maar geperst en uitgehard. Daardoor zijn ze poreus: ze nemen vocht, vet en vlekken op als ze niet goed zijn behandeld. Ze worden na het leggen geïmpregneerd met een middel dat de poriën afsluit, en dat moet na een tijd herhaald worden.
| Plek | Cementtegels? | Waarom |
|---|---|---|
| Toilet en hal | Goed | Weinig water, veel effect op een kleine vloer |
| Keukenvloer | Kan, met onderhoud | Vet, wijn en citroen kunnen vlekken geven als ze lang blijven liggen |
| Badkamervloer buiten de douche | Kan, met onderhoud | Spatwater is geen probleem als de tegel goed geïmpregneerd is |
| Douchevloer | Liever niet | Dagelijks water, zeep en kalk tasten de bovenlaag aan |
Zure schoonmaakmiddelen, zoals azijn of ontkalker, zijn slecht voor cementtegels. Gebruik een milde, neutrale reiniger. Een patroonvloer in een klein toilet geeft veel karakter. Hoe u een toilet betegelt, staat in tegels voor het toilet.
Wat ziet een vakman bij zellige dat u niet ziet?
In de showroom hangt zellige op een vlak paneel onder goed licht. Thuis komt hij op een muur met hoeken, kranen en stopcontacten. Dit zijn de punten waar een vakman naar kijkt voordat de eerste tegel op de wand gaat.
- Een vlakke wand. Zellige mag zelf onregelmatig zijn, de muur niet. Op een bolle of scheve wand worden de verschillen te groot en oogt het slordig in plaats van levendig.
- Strijklicht. Licht van opzij, van een raam of spots, laat elke oneffenheid zien. Waar dat licht valt, legt de tegelzetter extra zorgvuldig.
- Kranen en stopcontacten. Een inbouwkraan of stopcontact midden in een tegel vraagt een gat met een strakke rand. Op een voeg of midden in een tegel is een keuze die u vooraf maakt.
- Buitenhoeken. Waar twee wanden een buitenhoek maken, ziet u de rand van de tegel. Een profiel of een tegel met geglazuurde rand voorkomt een splinterige hoek.
Welke fouten met zellige en Marokkaanse tegels zien we het vaakst?
Handgemaakte tegels vergeven minder. De fouten die we het vaakst terugzien, zijn bijna allemaal te voorkomen met een goede voorbereiding.
- Niet gemengd. Tegels doos voor doos gelegd, met vlakken van één tint als gevolg.
- Te weinig besteld. Bij handgemaakte tegels zit er breuk en afkeur in de dozen. Een latere bestelling heeft vaak een andere kleur.
- Voegsel in het glazuur. Een grijze waas op lichte zellige, omdat er niet eerst is getest.
- Zellige op de douchevloer. Glad als hij nat is, en het glazuur slijt waar u staat.
- Cementtegels niet geïmpregneerd. De eerste koffievlek blijft voor altijd zichtbaar.
Hoe kiest u zellige of Marokkaanse tegels voor uw huis?
Zellige werkt het best als één wand de hoofdrol krijgt: de douchewand, de wand achter het badmeubel of de keukenachterwand. Combineer het met rustige vloeren en effen wanden, dan blijft het bijzonder. Een hele badkamer in zellige wordt snel druk. Kijk voor de achterwand ook naar de keuken achterwand. De keuze voor zellige, cementtegels of een tegel in zellige-look, de hoeveelheid, de voeg en de afwerking van de randen stemt u vooraf af met de vakman, voordat er besteld wordt.
- Bepaal of u echte zellige, cementtegels of een tegel in zellige-look wilt.
- Kies één wand of vloer die de hoofdrol krijgt.
- Bestel ruim, en uit één partij, zodat de kleur gelijk blijft.
- Vraag hoe de tegels worden gesorteerd en gemengd.
- Laat een paar tegels proefvoegen voordat de hele wand wordt gevoegd.
- Kies voor de douchevloer een stroeve tegel die erbij past.
- Bij cementtegels: vraag naar impregneren en onderhoud.
Een wand zellige is iets wat u elke dag ziet, in elk licht anders. Bij de opname kijken we naar de wand, de ondergrond en de plek van nis, kraan en afvoer. Dan weet u voordat u bestelt wat er nodig is om de tegels tot hun recht te laten komen.