Het korte antwoord
Een keuken achterwand van tegels is sterk, goed te herstellen en vrij in vorm. Glas en steen geven een vlak zonder voegen, maar worden op maat gemaakt en pas ingemeten als het werkblad ligt. Alle drie vragen een vlakke, droge wand en vooraf vastgelegde stopcontacten. Kies de achterwand samen met het werkblad, in de planning van uw woningrenovatie.
Wat is een keuken achterwand, en waarom heeft u er een nodig?
Een keuken achterwand, ook wel spatwand genoemd, is de afwerking van de muur tussen het werkblad en de bovenkasten of de afzuigkap. Hij beschermt de wand tegen spatten van water, vet en saus, en tegen de hitte en damp van de kookplaat. Gewoon stucwerk met muurverf houdt dat niet lang vol, zeker niet achter de kookplaat en de spoelbak.
De achterwand is ook een van de meest zichtbare delen van de keuken. Bij een open keuken kijkt u er vanaf de bank of de eettafel recht op. Daarom wordt hij vaak gekozen op uiterlijk. Maar het materiaal bepaalt ook hoeveel werk de wand vraagt, hoe hij omgaat met stopcontacten en wat er gebeurt als er later een tegel of plaat beschadigd raakt.
Hoe hoog de achterwand komt, is een keuze. De gewone variant loopt van het werkblad tot de onderkant van de bovenkasten. Zonder bovenkasten kan de achterwand doorlopen tot het plafond of tot een plank. Dat geeft een rustig beeld, maar het vraagt meer materiaal en een wand die over de hele hoogte vlak is.
Tegels, glas of steen: welke keuken achterwand kiest u?
Er zijn meer materialen dan deze drie, maar tegels, glas en steen zijn de keuzes die het vaakst op tafel liggen. In de tabel staan ze naast elkaar, samen met drie andere opties die u tegenkomt.
| Materiaal | Voordeel | Let op | Onderhoud |
|---|---|---|---|
| Tegels | Veel keus in vorm en patroon, een losse tegel is te vervangen | Voegen kunnen vet opnemen, wand moet vlak zijn | Voegen af en toe goed reinigen |
| Glas (gehard, aan de achterkant gelakt) | Eén vlak zonder voegen, licht, makkelijk schoon | Op maat gemaakt, uitsparingen vooraf bepalen, een schade betekent een nieuwe plaat | Strepen ziet u snel, wel makkelijk af te nemen |
| Natuursteen of composiet, gelijk aan het werkblad | Het werkblad loopt door in de wand, rustig beeld | Zwaar, op maat, sommige steensoorten nemen vlekken op | Afhankelijk van de steen, soms periodiek impregneren |
| Dunne keramische plaat | Groot formaat met weinig naden, sterk tegen hitte | Vraagt een heel vlakke wand en vakwerk bij het snijden | Weinig |
| Roestvrij staal | Tegen hitte en vet bestand, professionele uitstraling | Krast en toont vingerafdrukken | Regelmatig afnemen in de richting van de streep |
| Afwasbare verf of microcement | Geen naden, rustig | Minder sterk achter de kookplaat en spoelbak | Voorzichtig reinigen, kan bijgewerkt worden |
Tegels zijn de meest vergevingsgezinde keuze. Een tegel die barst, kan los worden vervangen. Een stopcontact op een iets andere plek is met een tegelzaag snel opgelost. Glas en steen zijn strakker en hebben geen voegen, maar alles moet vooraf kloppen. Een gat dat net verkeerd zit, betekent een nieuwe plaat.
Kiest u voor tegels, dan geeft het patroon de keuken karakter. Langwerpige tegels in halfsteens verband, liggend of staand, een visgraatpatroon of grote rustige tegels. Een visgraat vraagt meer snijwerk en een vakman die het patroon goed uitzet. Lees daarover visgraat tegels in badkamer of keuken.
Wat moet de achterwand achter de kookplaat kunnen?
Achter de kookplaat krijgt de wand het zwaarst te verduren. Spatten van heet vet, damp en bij gas ook directe hitte. Daarom is dat de plek waar het materiaal er het meest toe doet.
- Bij een gaskookplaat. Hier komt echte hitte tegen de wand. Glas moet gehard zijn en geschikt voor die plek, en de leverancier van de kookplaat geeft aan hoeveel afstand er tot de wand moet zijn. Tegels en steen kunnen goed tegen hitte.
- Bij inductie. De wand wordt veel minder heet. Vet en damp blijven, dus het materiaal moet nog steeds goed schoon te maken zijn.
- Voegen achter de kookplaat. Lichte voegen worden daar snel donker van vet. Een donkerdere voeg of een epoxyvoeg, die minder opneemt, blijft er langer netjes uit.
- Afzuigkap. Een kap die goed trekt, houdt de achterwand schoner. Een kap die slecht trekt, geeft een vette wand, welk materiaal u ook kiest.
Een veelgemaakte keuze is een gemengde achterwand: tegels of steen achter de kookplaat en de spoelbak, en afwasbare verf op de rest van de wand. Dat kan, maar de overgang moet dan netjes worden afgewerkt, en dat is lastiger dan het lijkt.
Wat vraagt een keuken achterwand van de wand eronder?
Een achterwand is zo goed als de wand waar hij op zit. Dat geldt voor alle materialen, maar voor groot formaat tegels, glas en keramische platen het meest. Een wand die bol of hol staat, geeft bij een glazen plaat een spleet achter de plaat, en bij grote tegels randen die niet op één lijn liggen.
| Situatie | Wat er moet gebeuren |
|---|---|
| Oude tegels op de wand | Meestal eraf, ook al kan er soms overheen; eronder komt vaak los stucwerk mee |
| Oude muur met scheuren of holle plekken | Eerst herstellen en vlak maken, of een voorzetwand met platen |
| Nieuwe gipsplaatwand | Goed bevestigd, met naden afgewerkt; achter de spoelbak een vochtbestendige plaat |
| Gestucte wand | Droog laten worden voordat er tegels of lijm op komen, en een primer erop |
| Wand met leidingen erin | Leidingen vooraf op de goede plek, want erin boren of hakken na het tegelen kan niet meer |
Bij een complete renovatie is dit het moment om de wand goed te maken. De oude tegels gaan eraf, leidingen en kabels komen op de juiste plek en de wand wordt gestuct of gegipst. Welke stucafwerking daarbij past, leest u in de soorten stucwerk.
Waar komen de stopcontacten in de achterwand?
Stopcontacten in de achterwand zijn de plek waar het het vaakst misgaat. Te weinig, op de verkeerde plek of op een hoogte die niet past bij de tegels of de plaat. Bij tegels valt dat nog op te lossen. Bij glas en steen moet het gat vooraf worden ingemeten en uitgezaagd.
- Tel uw apparaten. Waterkoker, koffiemachine, broodrooster, mixer en een lader. Dat zijn er al snel meer dan de twee stopcontacten van vroeger.
- Denk aan de plek. Niet direct naast de kookplaat of boven de spoelbak, maar waar u werkt.
- Houd rekening met het patroon. Bij tegels mooi in een voeg of midden in een tegel. Laat de tegelzetter meekijken voordat de dozen in de wand komen.
- Laat het aanleggen door een erkend installateur. Zeker bij nieuwe groepen voor de keuken. Lees ook elektra vernieuwen bij een renovatie.
Een alternatief is een stopcontactunit in het werkblad of onder de bovenkasten. Dan blijft de achterwand rustig. Ook dat moet vooraf worden bedacht, omdat de kabel er al moet liggen.
Wanneer wordt de achterwand gemaakt, en wie doet het?
De volgorde hangt af van het materiaal. Tegels komen meestal nadat de onderkasten staan en het werkblad ligt, zodat de onderste rij precies op het blad aansluit. Glas en steen worden ingemeten als het werkblad ligt, en daarna op maat gemaakt. Daar zit een levertijd tussen. Reken erop dat de keuken een tijd zonder achterwand staat, of plan de achterwand mee in de bestelling.
Wie de achterwand maakt, verschilt. Glas en steen komen vaak van de keukenleverancier of de steenhouwer die ook het werkblad maakt. Tegels worden gezet door een tegelzetter. Spreek vooraf af wie wat doet, en wie de aansluiting tussen werkblad en wand afkit. Hoe die taakverdeling rond een keuken werkt, staat in een nieuwe keuken bij een renovatie.
In een complete renovatie bij MA Layan kiest u de tegels zelf uit in de showroom, en legt een eigen tegelzetter ze. Het tegelwerk doet een eigen tegelzetter, in dezelfde planning als het stucwerk, het leidingwerk en de elektra, met één aanspreekpunt.
“Een achterwand moet je samen met het werkblad kiezen. Wie ze los van elkaar uitzoekt, staat later met twee kleuren die net niet samengaan.”
Welke fouten worden gemaakt bij een keuken achterwand?
De meeste fouten bij een achterwand ontstaan niet bij het plaatsen, maar bij het kiezen en plannen. Dit zijn de fouten die het vaakst terugkomen.
- Glas kiezen voordat de stopcontacten vastliggen. Een gat op de verkeerde plek is niet te verplaatsen.
- Grote tegels op een scheve wand. De randen liggen niet op één lijn en dat ziet u in het strijklicht van de verlichting onder de kastjes.
- Lichte voegen achter de kookplaat. Na een jaar zijn ze bruin.
- Geen kitvoeg tussen werkblad en wand. Hout, steen en muur werken anders. Zonder flexibele voeg ontstaat een scheur. Over kitwerk leest u meer in kitwerk in de badkamer, en dat geldt ook voor de keuken.
- De achterwand pas aan het eind kiezen. Dan past hij niet meer in de planning of bij het werkblad.
- Kies werkblad en achterwand tegelijk, met monsters naast elkaar in het licht van de keuken.
- Bepaal of de achterwand tot de bovenkasten of tot het plafond loopt.
- Zet de stopcontacten op de tekening voordat de wand dichtgaat.
- Vraag bij gas welke afstand de kookplaat tot de wand vraagt.
- Kies een voegkleur die vet verdraagt, zeker achter de kookplaat.
- Spreek af wie de achterwand maakt en wie de voeg met het werkblad afkit.
- Vraag naar de levertijd van glas of steen, en plan die in.
Wilt u weten welke achterwand bij uw keuken en uw wand past, neem dan monsters van het werkblad en de tegels mee naar de opname. Dan ziet u samen hoe de wand eraan toe is en wat er nodig is om hem goed te krijgen.