Het korte antwoord
Een woning uit de jaren 50 of 60 renoveren draait om vier dingen: wanden die vaker dragend zijn dan u denkt, mogelijk asbest in oude materialen, elektra en leidingen die niet meer meekunnen, en kleine badkamers en keukens. Laat asbest en constructie eerst nagaan, vernieuw dan de installaties. Zo past het in een complete woningrenovatie.
Wat maakt een woning uit de jaren 50 of 60 anders?
Na de Tweede Wereldoorlog moest er in korte tijd heel veel gebouwd worden. Dat ziet u terug in de woningen uit die tijd. Ze zijn efficiënt ontworpen, vaak in grote aantallen tegelijk, met nieuwe bouwmethoden en nieuwe materialen. In en rond Amsterdam ziet u ze in de tuinsteden van Nieuw-West, in delen van Noord en in veel dorpen in Noord-Holland.
Voor een renovatie betekent dat twee dingen. De woningen zijn meestal degelijk en goed van opzet: licht, met een logische indeling en vaak een balkon of tuin. Maar ze zijn gebouwd voor een gezin met weinig elektrische apparaten, een kleine keuken en een badkamer met alleen een douche. En in de bouw zijn materialen gebruikt die we nu anders bekijken, zoals asbest.
| Onderdeel | Wat u vaak aantreft | Wat het betekent bij een renovatie |
|---|---|---|
| Vloeren | In flats meestal beton, in eengezinswoningen soms een houten verdiepingsvloer | Beton is een goede basis voor tegels, maar boren en slijpen vraagt overleg |
| Wanden | Betonnen of stenen wanden die vaak dragend zijn, ook binnen | Een muur weghalen is hier vaker een constructieve ingreep |
| Gevel | Spouwmuur, meestal zonder of met weinig isolatie | Nagaan of de spouw gevuld kan worden |
| Ramen | Enkel glas of vroeg dubbel glas, houten of stalen kozijnen | Beter glas, of nieuwe kozijnen als ze slecht zijn |
| Elektra | Weinig groepen, niet overal aarding, oude bedrading | Vaak een nieuwe meterkast en nieuwe bedrading |
| Leidingen | Koper of ijzer, in de oudste woningen soms nog lood | Bij een complete renovatie meestal vervangen |
| Badkamer en keuken | Klein, vaak met een douchebak en een kleine keuken aan de gang | Ruimte winnen met een andere indeling |
| Materialen | Plaatmateriaal, kit, lijm, vloerzeil of buizen die asbest kunnen bevatten | Eerst laten onderzoeken voordat er gesloopt wordt |
Woningen uit de jaren 60 lijken op die uit de jaren 50, maar er werd vaker in systeembouw gebouwd, met grote betonelementen die in de fabriek of op de bouwplaats werden gegoten. Dat maakt de constructie stijf en het geluid tussen woningen vaak beter, maar ook minder flexibel als u de indeling wilt veranderen.
Zit er asbest in een woning uit de jaren 50 of 60?
Dat kan. Asbest werd in Nederland veel gebruikt tot het in 1993 werd verboden. In woningen die voor 1994 zijn gebouwd of verbouwd, kan het daarom in allerlei materialen zitten. In woningen uit de wederopbouw is dat een bekend punt. Asbest is alleen gevaarlijk als de vezels vrijkomen, en dat gebeurt juist bij slopen, boren en schuren.
- Waar het vaak zat. Plaatmateriaal achter een cv-ketel of in een meterkast, golfplaten op een schuur of berging, oude vloertegels en vloerzeil met de lijm eronder, kit rond kozijnen, afvoerbuizen en sommige vensterbanken.
- Wat u ziet. Niets met zekerheid. Asbest is niet aan de buitenkant te herkennen. Alleen een onderzoek geeft zekerheid.
- Wat u doet. Laat vooraf onderzoeken welke materialen asbest bevatten voordat er gesloopt wordt. Voor de sloop van asbesthoudende materialen gelden regels, en dat werk doet een gecertificeerd bedrijf.
- Wat er tijdens het werk gebeurt. Komt er bij de sloop toch een verdacht materiaal tevoorschijn, dan stopt het werk op die plek tot duidelijk is wat het is.
Asbest is geen reden om niet te renoveren. Het is wel een reden om het onderzoek aan het begin te plannen, want de uitkomst bepaalt wat er bij de sloop moet gebeuren en hoeveel tijd dat kost. Ga voor de actuele regels uit van wat de gemeente en de overheid daarover zeggen.
Kunt u in een jaren 50-woning een muur weghalen?
Een open keuken of een grotere woonkamer is een van de meest gevraagde veranderingen in een woning uit deze tijd. De keukens waren klein en lagen vaak los van de kamer. Maar in deze woningen dragen de wanden vaker dan in een ouder huis met houten balken. In flats dragen de wanden tussen de woningen het gebouw, en soms ook wanden binnen de woning.
Of een muur weg kan, is dus geen kwestie van kloppen en luisteren. Laat een constructeur rekenen wat de muur draagt en wat er nodig is als hij weggaat, bijvoorbeeld een stalen balk. Kijk via het Omgevingsloket of er een vergunning of melding nodig is. In een appartement is een dragende wand vaak een gemeenschappelijk deel, en dan vraagt u ook de VvE om toestemming. Meer over die afweging leest u in een draagmuur verwijderen.
Is weghalen niet mogelijk, dan is een grotere opening vaak wel bespreekbaar. Of de keuken verhuist naar de kamer, en de oude keuken wordt een werkkamer of een tweede badkamer. Met een andere indeling haalt u soms meer uit dezelfde vierkante meters dan met een muur minder. Ideeën daarvoor staan in de indeling van uw woning veranderen.
Moeten elektra en leidingen in een jaren 60-woning vervangen worden?
Bij een complete renovatie meestal wel. De installaties in deze woningen zijn gemaakt voor een tijd met een paar lampen, een radio en later een wasmachine. Nu staan er in een keuken alleen al een inductieplaat, een oven, een vaatwasser en een koelkast. Een meterkast met weinig groepen kan dat niet aan.
- Elektra. Vaak weinig groepen, niet overal aarding en bedrading die is vergaan of later is bijgeplakt. Een nieuwe meterkast en nieuwe bedrading horen bij een complete renovatie meestal. Dat doet een erkend installateur. Meer in elektra vernieuwen bij een renovatie.
- Waterleiding. In woningen van voor ongeveer 1960 kan nog een stuk loden waterleiding zitten. Is dat zo, dan is vervangen verstandig.
- Afvoer. Oude afvoeren kunnen van materialen zijn die nu niet meer worden gebruikt, soms ook asbestcement. Neem ze mee in het onderzoek.
- Verwarming. Veel woningen hebben later cv gekregen, met leidingen die op de muur of in de vloer zijn weggewerkt. Een renovatie is een goed moment om te kijken of de verwarming bij een beter geïsoleerd huis past.
Denkt u over een warmtepomp of vloerverwarming, dan is de renovatie het moment om leidingen, vloer en isolatie daarop voor te bereiden. De warmtepomp zelf plaatst een erkend installateur. Lees meer in warmtepomp en vloerverwarming meenemen in uw renovatie.
Hoe isoleert u een woning uit de wederopbouw?
Woningen uit de jaren 50 en 60 hebben meestal een spouwmuur: twee muren met een luchtlaag ertussen. Die spouw is vaak leeg of slecht geïsoleerd. Ook de vloer boven de kruipruimte, het dak en de ramen laten warmte door. Een renovatie is het moment om dat aan te pakken, omdat de woning toch al open ligt.
- De spouw. Vaak kan die gevuld worden. Of dat goed gaat, hangt af van de breedte van de spouw, de staat van het metselwerk en de spouwankers. Laat het vooraf onderzoeken.
- De vloer. Bij een kruipruimte met genoeg hoogte kan er isolatie onder de vloer. De kruipruimte moet daarna wel blijven ventileren.
- Het dak. Bij een eengezinswoning met een zolder een logische stap, zeker als de zolder een kamer wordt.
- Ramen. Beter glas in de bestaande kozijnen, of nieuwe kozijnen als die slecht zijn. In een flat is dat vaak een zaak van de VvE.
- Ventilatie. Een huis dat beter is afgedicht, heeft betere luchtafvoer nodig. Vooral in badkamer en keuken, anders krijgt u condens en schimmel.
Waar u met isoleren het beste kunt beginnen, leest u in dak, vloer, gevel of glas: wat isoleert u eerst. Voor subsidies en hun voorwaarden kijkt u bij de overheid zelf, want die veranderen.
De badkamer en keuken in een jaren 50-woning
De badkamer in een woning uit deze tijd is vaak klein, met een douchebak, een wastafel en soms een apart toilet in de gang. Het voordeel is dat de vloer meestal van beton is. Daarop kunnen tegels, een inloopdouche en vloerverwarming goed, zolang de afvoer laag genoeg kan liggen voor het afschot.
- Toilet en badkamer samenvoegen. De muur tussen een klein toilet en de badkamer is vaak geen dragende wand. Samen geven ze ruimte voor een inloopdouche en een hangtoilet. Laat het wel nagaan.
- De afvoer. In beton slijpt u niet zomaar een nieuwe afvoer. In een flat loopt de afvoer naar een gedeelde standleiding, en de plek daarvan bepaalt veel.
- De keuken. Een kleine keuken aan de gang kan vaak open naar de kamer, of naar de kamer verhuizen. Dat raakt de afvoer, de afzuiging en de elektra.
In een badkamer van MA Layan zit 5 jaar garantie op tegelwerk en waterdichtheid, plus de fabrieksgarantie op het sanitair. U kiest de tegels en het sanitair zelf in de showroom. Is de badkamer klein, dan zit de winst vaak in slimme keuzes. Ideeën daarvoor staan in een kleine badkamer inrichten.
Een jaren 50 woning renoveren: in welke volgorde?
De volgorde is bijna gelijk aan die in een ouder huis, met één stap die in deze woningen extra zwaar weegt: het asbestonderzoek aan het begin. Het overzicht hieronder laat zien wat er per fase gebeurt.
| Fase | Wat er gebeurt | Waarom juist in deze woningen |
|---|---|---|
| 1. Uitzoeken | Asbestonderzoek, VvE-stukken, vergunningcheck | Asbest is in woningen van voor 1994 een bekend punt |
| 2. Constructie | Dragende wanden in kaart, constructeur bij doorbraken | Wanden dragen vaker dan in een ouder huis met houten balken |
| 3. Sloop | Na het onderzoek, met eventuele asbestsanering door een gecertificeerd bedrijf | De uitkomst van het onderzoek bepaalt de sloop |
| 4. Installaties | Nieuwe meterkast, bedrading, leidingen en afvoer | De oude installaties kunnen het gebruik van nu niet aan |
| 5. Isolatie en ventilatie | Spouw, vloer, dak, glas en luchtafvoer | De meeste woningen zijn weinig of niet geïsoleerd |
| 6. Badkamer en keuken | Opbouw, waterdicht maken, tegelen, plaatsen | Beton is een goede basis, de afvoer vraagt planning |
| 7. Afwerking | Stucwerk, vloeren, deuren en schilderwerk | De laatste stap, als al het natte werk droog is |
De volledige volgorde, met waarom elke stap op die plek staat, leest u in in welke volgorde u een huis renoveert. Woont u in een flat, dan horen de afspraken met de VvE bij de eerste stap. Dat staat in een portiekwoning renoveren.
Veelgemaakte fouten, en hoe u begint
- Slopen voor het asbestonderzoek. Wie zelf alvast de oude vloer of keuken eruit haalt, kan asbestvezels vrijmaken. Eerst onderzoek, dan slopen.
- Een muur weghalen op gevoel. In deze woningen is een binnenmuur vaker dragend dan u denkt.
- Alleen de afwerking vernieuwen. Een nieuwe keuken op een oude meterkast geeft een groep die eruit springt zodra de oven en de vaatwasser tegelijk aan staan.
- Isoleren zonder ventilatie. Een beter afgedicht huis zonder goede luchtafvoer krijgt condens en schimmel.
- Vergeten wat de VvE regelt. In een flat zijn de gevel, de ramen en de leidingen vaak gedeeld.
- Zoek het bouwjaar op, en of er later grote verbouwingen zijn gedaan.
- Plan een asbestonderzoek voordat er iets gesloopt wordt.
- Woont u in een appartement, lees dan de splitsingsakte en de regels van de VvE.
- Schrijf op welke muren u weg wilt hebben, zodat een constructeur ernaar kan kijken.
- Noteer wat u nu merkt: tocht, koude vloeren, vocht, groepen die eruit springen.
Met die lijst is een opname het meest zinvol. De eigenaar van MA Layan komt zelf bij u thuis kijken naar de wanden, de meterkast, de leidingen en wat u met de ruimte wilt. Daarna krijgt u een offerte per onderdeel, met apart wat pas na het asbestonderzoek of de sloop te beoordelen is. Na uw akkoord starten we meestal binnen 6 weken.