Het korte antwoord
Aarding is de verbinding die bij een fout de stroom veilig wegleidt naar de aarde, zodat de aardlekschakelaar afslaat voordat iemand een schok krijgt. In oude huizen ontbreekt die vaak deels, bijvoorbeeld bij stopcontacten zonder randaarde. Bij een nieuwe badkamer of woningrenovatie laat u een erkend installateur de aarding controleren en waar nodig aanleggen.
Wat is aarding in huis en wat doet het?
Aarding is een extra draad in de elektrische installatie die metalen onderdelen en stopcontacten met randaarde verbindt met de aarde. Normaal loopt er geen stroom door. Pas als er iets misgaat, bijvoorbeeld als een kapotte draad in een wasmachine de metalen kast raakt, gaat de stroom via die aarddraad weg in plaats van via uw lichaam.
Aarding werkt samen met de aardlekschakelaar. Dat is de schakelaar in de groepenkast die meet of alle stroom die het huis in gaat ook weer terugkomt. Lekt er stroom weg, via de aarde of via een mens, dan schakelt hij binnen een fractie van een seconde af. Zonder aarding moet de lekstroom eerst een andere weg vinden, en die weg kan iemand zijn die een kraan en een apparaat tegelijk aanraakt.
| Onderdeel | Wat het doet | Waar u het ziet |
|---|---|---|
| Aardleiding | Geel-groene draad naar stopcontacten en metalen delen | In stopcontacten met randaarde, bij de groepenkast |
| Aardelektrode of aansluiting | Verbinding van de installatie met de aarde | Aardpen in de grond, of via de aansluiting van de netbeheerder |
| Aardlekschakelaar | Schakelt af bij lekstroom | In de groepenkast, met een testknop |
| Randaarde | Aardcontact in het stopcontact | De twee metalen lipjes aan de zijkant van de opening |
| Vereffening | Extra verbinding tussen metalen delen in natte ruimtes | Soms bij leidingen, bad of douchebak |
Waarom ontbreekt aarding in veel oude huizen?
De eisen aan elektra zijn in de loop van de vorige eeuw steeds strenger geworden. In veel vooroorlogse en naoorlogse huizen werd in droge kamers alleen een fase en een nul aangelegd. Randaarde kwam er vooral in de keuken en de badkamer, of pas later. Wie in een oud huis woont waar nooit grondig aan de elektra is gewerkt, heeft daarom vaak een mengvorm: hier en daar een stopcontact met randaarde, de rest zonder.
Er is nog een minder bekende oorzaak. In sommige oudere huizen werd vroeger de metalen waterleiding als aarde gebruikt. Zodra die leiding, of het stuk in de straat, wordt vervangen door kunststof, kan de aarding ongemerkt wegvallen. Niemand ziet het, de lampen branden gewoon, maar de beveiliging werkt niet meer zoals bedoeld. Dat speelt juist bij een renovatie, als ook de loden of oude leidingen worden vervangen.
“De gevaarlijkste elektra is niet die het niet doet, maar die het gewoon doet zonder dat de beveiliging erachter werkt.”
Hoe ziet u of de aarding in huis ontbreekt?
Zekerheid geeft alleen een meting door een installateur. Maar er zijn signalen die u zelf kunt zien. Hoe meer van deze punten herkenbaar zijn, hoe belangrijker het is om de installatie te laten controleren voordat de badkamer wordt vernieuwd.
| Wat u ziet of merkt | Wat het kan betekenen |
|---|---|
| Stopcontacten zonder metalen lipjes aan de zijkant | Geen randaarde op die groep |
| Groepenkast met schroefzekeringen en geen aardlekschakelaar | Oude installatie zonder lekbeveiliging |
| Draden in andere kleuren dan bruin, blauw en geel-groen | Oude bedrading, mogelijk zonder aarddraad |
| Een licht tintelend gevoel bij een metalen kraan of apparaat | Lekstroom zonder goede afvoer; laat het direct nakijken |
| De aardlekschakelaar slaat af zonder duidelijke reden | Vocht of een fout in een apparaat of leiding |
| De waterleiding is onlangs vervangen door kunststof | Mogelijk is de aarding via de waterleiding weggevallen |
| Verlengsnoeren met randaarde in stopcontacten zonder randaarde | Het apparaat lijkt geaard, maar is het niet |
Druk ook eens op de testknop van de aardlekschakelaar. Die hoort direct af te slaan. Gebeurt er niets, of is er geen testknop, dan is dat een reden om niet te wachten tot de renovatie. Wat er in een moderne groepenkast zit, leest u in de groepenkast vervangen.
Waarom is aarding belangrijk bij een nieuwe badkamer?
In een badkamer komen water, metaal en elektra dicht bij elkaar. U staat met natte voeten op een vloer, u raakt een metalen kraan aan, en ondertussen brandt de verlichte spiegel en verwarmt de vloer. Een nat lichaam geleidt stroom beter dan een droog. Daarom gelden in een natte ruimte strengere eisen voor de elektra dan in de rest van het huis.
- Elektrische vloerverwarming. Ligt direct onder de tegels waar u met blote voeten op staat. De aarding en lekbeveiliging moeten in orde zijn. Lees meer bij elektrische vloerverwarming.
- Verlichte spiegel, spiegelkast en spots. Elk apparaat in de badkamer krijgt een eigen plek in een zone; hoe dichter bij het water, hoe strenger.
- Elektrische handdoekradiator. Een metalen apparaat waar u met natte handen aankomt.
- Douche-wc of bidetfunctie. Vraagt een stopcontact achter of naast het toilet, in de natte zone.
- Metalen leidingen en een stalen bad. Soms is een extra verbinding tussen metalen delen nodig, de vereffening. De installateur beoordeelt dat.
Een badkamer die er prachtig uitziet maar aan een installatie zonder goede aarding en aardlekschakelaar hangt, is maar half af. Hoe de verlichting veilig wordt ingedeeld, staat in badkamer verlichting.
Er is ook een praktische kant. Bij een badkamerrenovatie gaan de tegels eraf en ligt de wand een paar dagen open. Dat is het moment waarop een installateur zonder breekwerk nieuwe leidingen met aarddraad kan trekken naar spiegel, spots, stopcontact en vloerverwarming. Wie dat overslaat en later alsnog wil, moet door nieuwe tegels heen.
Hoe wordt aarding in een oud huis aangelegd?
Een erkend installateur meet eerst wat er is: of er een aardelektrode of aansluiting is, of die goed werkt, en welke groepen randaarde hebben. Daarna bepaalt hij wat er nodig is. Dat varieert van een kleine aanpassing tot een nieuwe installatie in het hele huis.
| Situatie | Wat er vaak gebeurt |
|---|---|
| Aarding aanwezig, maar niet op alle groepen | Nieuwe bedrading met aarddraad naar de stopcontacten zonder randaarde |
| Geen goede verbinding met de aarde | Aardpen plaatsen of aansluiten via de netbeheerder, afhankelijk van de aansluiting |
| Oude groepenkast zonder aardlekschakelaar | Groepenkast vervangen door een kast met aardlekbeveiliging |
| Alleen badkamer en keuken worden vernieuwd | Die ruimtes nieuw bedraden, en de rest laten controleren |
| Complete renovatie met open wanden | Hele installatie vernieuwen, ook in de droge kamers |
Het mooiste moment is als de wanden toch openliggen. Bij een badkamer gaan de tegels eraf en komen er nieuwe leidingen; dan kan de nieuwe bedrading meteen mee. Bij een complete elektra vernieuwen gaat het hele huis in één keer. Achteraf sleuven frezen in vers stucwerk is zonde.
Aarding in een appartement: wat is van u?
In een appartementengebouw is de verbinding met de aarde vaak een gemeenschappelijke voorziening. De installatie in uw woning, vanaf uw meterkast, is meestal van u. Vraag bij twijfel de VvE of de beheerder hoe de aarding van het gebouw geregeld is, en kijk in de splitsingsakte wat van u is.
Het komt voor dat een appartement in een oud pand is gesplitst zonder dat de elektra per woning is vernieuwd. Dan kan de aarding van het ene appartement afhangen van een leiding die door het andere loopt. Een installateur kan dat uitzoeken; het is een vraag om vóór de renovatie te stellen, niet erna.
Wat krijgt u op papier na het aanpassen van de aarding?
Na het werk is het verstandig om een overzicht te vragen van wat er is gedaan en gemeten. Dat helpt bij een verkoop, bij de verzekering en bij elke volgende verbouwing. Deze checklist kunt u meenemen naar het gesprek met de installateur.
- Is de aarding gemeten, en is de uitkomst vastgelegd?
- Welke groepen hebben nu randaarde, en zijn er nog groepen zonder?
- Zit er een werkende aardlekschakelaar op alle groepen, ook die van de badkamer?
- Is er in de badkamer een vereffening nodig, en is die aangebracht?
- Staat er een groepenverklaring in de meterkast, zodat u weet welke groep waar zit?
- Is de oude aarding via de waterleiding, als die er was, vervangen door een goede aansluiting?
Hoe neemt u de aarding mee in uw renovatie?
Kijk vóór de opname in uw meterkast en maak er een foto van. Tel in een paar kamers de stopcontacten met en zonder randaarde. Druk op de testknop van de aardlekschakelaar. Met die informatie is het gesprek over de badkamer of de woning veel concreter.
Bij de opname kijkt de eigenaar van MA Layan ook in de meterkast en naar de leidingen. Het controleren, aanleggen en aanpassen van aarding en elektra doet een erkend installateur, in dezelfde planning als het bouwwerk. Zo is de elektra klaar voordat de wanden worden betegeld of gestuct, en staat in de offerte per onderdeel apart wat er aan de elektra gebeurt.